تحلیل بازتاب رفتارهای آئینی اهل حق در میراث مادی بر اساس کاوشهای باستانشناسی، مطالعات اسنادی و باستان /مردمشناسی
نویسندگان
1 استادیار پژوهشکده باستانشناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری.
doi
چکیده
یکی از فرقههای اسلامی منطقه غرب کشور به ویژه در استان لرستان فرقه «اهل حق» است که از سابقه تاریخی زیادی برخوردار بوده و دارای اماکن مقدس و آرامگاههایی متعلق به پیران این فرقه در این منطقه است. این پژوهش بر اساس کاوش باستانشناسی در محوطه یکی از آرامگاههای پیران اهل حق به نام پیر میکاییل و بررسیهای میدانی مردمشناسی منطقه و مطالعات مردمنگاری با هدف واکاوی شعائر آیینی این مسلک، که به صورت نماد و نشانه در میراث مادی تبلور یافته یا به صورت رفتار آیینی از گذشته تاکنون استمرار پیدا کرده است، میکوشد از منظر باستان مردمشناسی با نگرشی توصیفی تحلیلی، شواهدی از ارتباط این بنا و تبارشناسی صاحب آن و یافتههای تحقیق با فرقه اهل حق را ارائه کند. پرسش تحقیق این است که چه شواهدی از ارتباط این بنا و صاحب آن با فرقه اهل حق وجود دارد؟ نمادهای به کار رفته بر روی سنگ گورها بیانگر کدام یک از اعتقادات این آئین است؟ در این رابطه شواهد کشفشده و یافتههای بررسیهای میدانی مردمشناسی در منطقه مورد مطالعه و سایر مراکز حضور اهل حق در شهرستانهای کوهدشت و دلفان منجر به کشف تعداد دیگری سنگ قبر شد که رهیافتی برای پی بردن به پیوند باورها و رفتارهای آیینی این فرقه با آثار مادی گردید که به صورت نماد یا نشانه بازتاب یافته است. نتایج مطالعات نشان داد که باورها و رفتارهای آیینی فرقه اهل حق در آثار مادی بازتاب یافته و در بعضی موارد به صورت نماد ظاهر شده است. سازه معماری منسوب به پیر میکاییل نیز که مورد کاوش باستانشناسی قرار گرفته، بنایی مذهبی و متعلق به اواخر دوره میانه اسلامی بوده است.
