بسپار به آب روان: پژوهشی درباره طلسمهای انداختهشده در زایندهرود
نویسندگان
1 استادیار گروه باستان شناسی، دانشگاه هنر اصفهان
doi
چکیده
این پژوهش به مطالعه طلسمها و دعاهایی میپردازد که با خشک شدن زایندهرود بر بستر آن آشکار شدند. در این مقاله تلاش شده است همچون یک باستانشناس با مشاهده، بررسی و مطالعه این بقایای مادی، به ارتباط میان این اشیاء و رفتار و آئین ورای آنها دست یابیم. این دادهها را میتوان یگانه بقایای مادی از رفتاری دانست که در ذات خود غیرمادی است و با قصد اجابت یا از بین رفتن دعا یا اثر آن به آب رودخانه سپرده و در آن پنهان شدهاند. این یافتهها که بر حسب تصادف و به دلیل بسته شدن آب زایندهرود آشکار شدهاند، نماینده رفتاری از برخی ساکنان امروز اصفهان است که آشکارا رخ نمیدهد، تمایل به پنهان کاری دارد و اثر مادی کمی از خود بر جا میگذارد. مقاله پیشرو به داوری این رفتار نمیپردازد، بلکه هدف اصلی بررسی و تحلیل یکی از کنشهای انسان معاصر از دریچه مطالعه معدود بقایای مادی برجایمانده از آن است. برای درک بهتر لایههای مختلف این رفتار فرهنگی به بررسی سه عرصه عمومی مسجد، زیارتگاه و گورستان در شهر اصفهان نیز پرداخته شده تا جنبههای مختلف این رفتار در شهر آشکارتر شود. در پایان پس از نگاهی تاریخی به این پدیده، درباره این نوع رویکرد به علوم غریبه در چارچوب زندگی امروز ایرانیان نیز بحث شده است.