فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کشف پیکرک­‌های گاو کوهان‌دار، بقایای کود حیوانی و مقادیر فراوان لایه­‌های خاکستر از محوطه­ تپه ­­دشت که یکی از محوطه‌­های اقماری تولید سفال برای تمدن شهر سوخته به شمار می­‌آید، زمینه­ بکارگیری مطالعات باستان مردم‌­شناسی را در سیستان فراهم کرد. در این مقاله با رویکرد باستان‌­شناختی و با استفاده از داده­‌های باستان مردم‌‌شناسی از جوامع پویای سنتی عصر حاضر، ارتباط آن‌ها با ساختار جوامع ایستای گذشته بررسی می­‌شود و دستیابی به اطلاعات درباره کاربردهای این حیوان ارزشمند در میان بومیان سیستان از گذشته تا عصر حاضر مورد توجه است. در پژوهش حاضر بر اساس محل گردآوری اطلاعات بر پایه­ دو روش میدانی و کتابخانه‌ای بر اساس ماهیت و روش مبتنی بر تحقیق تاریخی، مشاهده­‌ای و تجربی، پیشینه­ تاریخی این موضوع و تداوم آن در زندگی جوامع امروزی با تأکید بر شواهد کشف‌شده از محوطه­ شهر سوخته و محوطه‌های اقماری آن همچون تپه ‌دشت، محوطه رود بیابان و تپه گرادزیانی مطالعه شده است. بررسی‌های میدانی در روستاهای این منطقه نشان می‌دهد که اگرچه خشکسالی­‌های پی­‌در­پی در سیستان، پرورش این گونه­ جانوری بومی را کمرنگ کرده است، اما نقش گاو در اقتصاد معیشتی، نیروی کار، سوخت و تغذیه­ مردم این منطقه پررنگ بوده و در صورت فراهم شدن شرایط و ظرفیت­­‌های مناسب برای پرورش این حیوان، گاو کوهان‌دار سیستانی پتانسیل بسیاری در بهبود وضعیت معیشتی مردم منطقه و حتی کشور خواهد داشت.