امکان سنجی کاربرد طیف سنج تحرک یونی در تلفیق با روش‌های ‏شیمی سنجی در تشخیص رنگ‌های سنتزی در آب آلبالو و زرشک‎ ‎‏‌‏

نویسندگان

1 گروه بهداشت مواد غذائی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 گروه بهداشت مواد غذائی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 مرکز تحقیقات و نو آوری‌، وزارت دفاع و پشتیبانی از نیروهای مسلح، تهران، ایران

doi
10.22104/ift.2024.7203.2187
چکیده

این مطالعه با هدف استفاده از طیف‌سنج تحرک یونی مجهز به سامانه یونیزاسیون تخلیه کرونا (‏IMS-CDI‏) همراه با روش‌های ‏شیمی سنجی برای تشخیص تقلب در آب آلبالو و زرشک با سه رنگ مصنوعی رایج شامل آلورا قرمز، پونسو ‏‎4R‎‏ و کارموزین انجام ‏شد. ابتدا دمای محفظه‌ی تزریق، دمای محفظه‌ی رانش، پالس دروازه یونی، سرعت جریان گاز حامل و سرعت جریان گاز رانش به ‏ترتیب روی ‏C˚ 260 (به جز ‏C˚ 200 برای رنگ‌ها)، ‏C˚ 180 (به جز ‏C˚ 200 برای آب آلبالو)، 60 میکروثانیه، 200 و 900 میلی ‏لیتر در دقیقه تنظیم گردید. ابتدا طیف ‏IMS‏ آب میوه‌های خالص و رنگ‌های مصنوعی ثبت گردید. تجزیه و تحلیل مؤلفه اصلی، ‏‎ ‎الگوهای منطقی را برای تمایز بین آب میوه ها و رنگ‌ها از یکدیگر ارائه کرد. این تفکیک معتبر و قابل اعتماد بود زیرا 15/91 % از ‏کل واریانس داده‌های جمع‌آوری‌شده توسط سه مولفه‌ی اول توصیف شد. آب زرشک خالص و آلبالو به صورت جداگانه با نسبت‌های ‏مختلف (10، 30 و 50 درصد وزنی/وزنی) با هر یک از رنگ‌های مصنوعی مخلوط شدند و طیف های تحرک یونی آن‌ها ثبت گردید. ‏افزون رنگ‌های مصنوعی با تغییرات مشخص در طیف ‏IMS‏ نمونه‌های آب میوه همراه بود. داده‌های طیفی نمونه‌های تقلبی به ‏روش‌های مختلف تجزیه و تحلیل داده‌های چند متغیره مورد بررسی قرار گرفتند. نقاط مشخص مختلفی با استفاده از شاخص ‏تعیین متغیرهای مهم در مدلسازی به عنوان ویژگی‌های متمایز برای ساخت مدل‌های رگرسیونی حداقل مربعات جزئی برای پیش ‏بینی نسبت‌های مختلف از تقلبات افزوده شده، انتخاب شدند. کارایی پیش بینی مدل‌ها در شناسایی کمی مقادیر تقلبات رنگی ‏افزوده شده به نمونه‌های آب زرشک و آب آلبالو براساس مقادیر ضریب تبیین در سه حالت درجه بندی، اعتبار سنجی متقابل، و ‏آزمون و هم چنین بر اساس مقادیر خطای میانگین ریشه مربعات در سه حالت درجه بندی، اعتبارسنجی متقابل و آزمون تعیین ‏گردید.