فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با روش توصیفی – تحلیلی به بررسی مفهوم تقوا در نهج البلاغه می‌پردازد. تقوا از اصلی‌ترین مفاهیم نهج البلاغه است. مبنای این تحلیل تفکیک ساحت‌ها وجودی آدمی به سه ساحت درونیِ باورها، احساسات و خواست‌ها و دو ساحت بیرونیِ کردار و گفتار است. مفهوم تقوا شامل دو مولفه «خوف» و «پرهیز» است که اولی به ساحت احساس و دومی به ساحت اراده تعلق دارد. تقوا در ساحت احساس دارای مراتب ترس از کیفر، دلهره رسیدن به پاداش و نگرانی از نرسیدن به وصال است. در ساحت اراده نیز تقوا شامل مراتب پرهیز از گناه، جلوگیری از زیان و اجتناب از غفلت می‌گردد. ملاک تفکیک مراتب تقوا در این دو ساحت، نحوه معرفت به خداوند و نسبت انسان با اوست. هر چه مرتبه خداشناسی و انسان شناسی برتر باشد، تقوا در مرتبه بالاتری تحقق می‌یابد. نکته دیگر تاثیرگذاری دوسویه تقوا در ساحت‌ها وجودی آدمی است. از سویی تقوای کردار و گفتار محصول و نتیجه باور، احساس و عزم است، ولی از سوی دیگر می‌تواند در جهت دهی و تقویت باورها، احساسات و خواست‌ها اثر بخش باشد.