بازتاب مفاهیم اصلی توسعه در رسانههای جانشین روایت نیم قرن مدرنیزاسیون در رمانهای شاخص فارسی (1340 تا 1380)
نویسندگان
1 استاد علوم ارتباطات، گروه علوم ارتباطات دانشگاه ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، گروه علوم ارتباطات دانشگاه ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 دانش آموخته دکتری علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی، گروه علوم ارتباطات دانشگاه ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22077/islah.2023.5916.1195چکیده
بررسی روایت مدرنیزاسیون در رمانهای شاخص فارسی، پژوهشی در حوزۀ مطالعات میانرشتهای علوم ارتباطات و ادبیات داستانی است. در این پژوهش، رمانِ شاخص بهمثابۀ رسانۀ جایگزینی در نظر گرفته شده است که میتواند با بیان روایتهای خاصی، بازگوکنندۀ شرایط روز جامعه در هر دورانی باشد. آنچه در این مطالعه مورد بررسی قرار میگیرد، بازتاب گفتمان مدرنیزاسیون در رمانهای شاخص 5 دهه (1380ـ1340) است. این پژوهش در پی اثبات و تبیین کارکردهای رسانهای رمان در بیان مفاهیم مدرنیزاسیون است. بهمنظور پردازش این موضوع، رمانهای شاخص 5 دهه، براساس نمونهگیری «مورد مشهور» و نظرسنجی از صاحبنظران، منتقدان، نویسندگان و همچنین روزنامهنگاران حوزۀ ادبی انتخاب شد. تحلیل روایت نیز روش این پژوهش است که براساس دیدگاه روایتشدۀ رویکرد روایتشناسی جرالد پرینس که از نظریهپردازان ساختارگراست، انجام شده است. برمبنای نتایج بهدستآمده از این تحقیق، مدرنیزاسیون که براساس نظریههای توسعه، در گسترۀ وسیعی از بافتهای سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و حتی روانشناختی قابل بررسی است، در رویدادهای روایتشدۀ رمانهای منتخب قابل مشاهده است؛ روایتهای این رمانها با شرایط روز هر دوره همخوان است. همچنین توسعۀ سیاسی، نقد سیاسی و نقد دولتمردان، عقلانیت سیاسیـ اجتماعی، مذهب، مهاجرت، شکاف طبقاتی و زنان مفاهیمی هستند که در تمام این رمانها وجود دارد.