تحلیل ساختار هم رخدادی واژگان مقالات منتشرشده در زمینۀ نظامیگنجوی
نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران
2 دانشیار علم اطلاعات و دانش شناسی، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان
3 دانشآموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیّات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران
doi
10.22077/islah.2023.5709.1158چکیده
حکیم جمالالدّین ابومحمّد الیاس بن یوسف بن زکی بن مؤید نظامی گنجوی از شاعران بزرگ فارسی است که آثار ارزشمندش، بهویژه خمسه، بر شاعران پس از وی تأثیر گذاشته است. اهمّیت وی در میان شاعران فارسیزبان، سبب توجّه نویسندگان و منتقدان به آثار وی و نگارش مقالهها و کتابهای بسیار زیادی در این زمینه شده است. بهمنظور شناسایی زمینههای تحقیقی بیشتر آثار نظامی، تحلیل مقالههای نوشتهشده در این زمینه لازم است. امروزه یکی از انواع مطالعات میانرشتهای، استفاده از روشهای علم اطّلاعات، ازقبیل انواع تحلیلهای هماستنادی، همواژگانی و همنویسندگانی در ترسیم نقشة علمی هر حوزه است. پژوهش حاضر، مقالات چاپشده با موضوع نظامیگنجوی در نشریات و پایگاههای اطّلاعاتی را با استفاده از روش همواژگانی تحلیل میکند. این پژوهش از نوع توصیفیـ تحلیلی است و با رویکرد علمسنجی انجام شده است. جامعۀ مورد مطالعة آن، مقالات فارسی حوزة نظامی گنجوی، نمایهشده در پایگاههای اطلاعاتی معتبر در بازة زمانی 1378 تا سال 1399 است. برای ترسیم و تحلیل شبکۀ همرخدادی واژگان، از نرمافزار «راور ماتریس»، «اس. پی. اس. اس» و «یو. سی. آی. نت» استفاده شده و طبقهبندی موضوعات با استفاده از روش خوشهبندی موضوعی صورت گرفته است. نتایج نشان میدهند که خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، هفتپیکر، مخزنالاسرار، اسکندرنامه و خمسۀ نظامی، موضوعات اصلی منتسب به واژههای کلیدی و خسرو و شیرین پرکاربردترین واژۀ کلیدی بهکاررفته در مقالات است.
