واکاوی نقش ژئوپلیتیکی‌ ایران در کریدور‌های بین‌المللی و ارائه مدل "ایران، هارتلند کریدوری جهان"

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jhgr.2022.331764.1008388
چکیده

ایران در یک موقعیت مکانی استراتژیک قرارگرفته است که درگذشته با واقع‌شدن در قلب جاده ابریشم، قدیمی‌ترین کریدور خشکی پایه جهان، چهارراه تمدن‌ها شناخته می‌شد و امروزه نیز شرق و غرب و شمال و جنوب جهان را به هم متصل می‌نماید و ازاین‌رو نقطه تلاقی چهارسوی جهان محسوب می‌شود. این کشور که ازنظر موقعیت جغرافیایی در جنوب غربی آسیا و از نگاه غرب محور، در منطقه شکننده خاورمیانه واقع‌شده است، اتصال‌دهنده هند و روسیه از طریق کریدور شمال-جنوب، اتصال‌دهنده آسیا-اروپا از طریق کریدور شرق-غرب یا جاده ابریشم نوین، پیونددهنده آسیای مرکزی، قفقاز، ترکیه و اروپای غربی از طریق کریدور تراسیکا، پیونددهنده جنوب شرقی آسیا به شمال غربی اروپا در کریدور جنوبی آسیا، پیونددهنده اعضای سازمان همکاری‌های اقتصادی اکو و همچنین پیونددهنده کشورهای آسیای مرکزی به دریاهای آزاد و خلیج‌فارس در توافق‌نامه عشق‌آباد محسوب می‌شود. تحقیق حاضر از نوع پژوهش‌های بنیادی نظری بوده و اطلاعات و مواد اولیه تحلیل به روش کتابخانه‌ای و با استفاده از کتب و مقالات علمی و همچنین وبگاه‌های معتبر و یا مرجع به‌دست‌آمده است. مسئله اصلی پژوهش، واکاوی نقش ژئوپلیتیکی ایران در کریدورهای بین‌المللی و ارائه مدل "هارتلند کریدوری"‌ است که برای نخستین بار توسط نگارندگان مطرح می‌گردد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد موقعیت هارتلندی ایران در نظام ژئوپلی‌نومیک جهانی قرن بیست و یکم که بر منابع "جغرافیایی-سیاسی- اقتصادی" با محوریت کریدورها و بندرها متکی است، می‌تواند کارت‌های بازی زیادی را دربازی‌های قدرت منطقه‌ای و جهانی در اختیار ایران قرار دهد.