بکارگیری مدلسازی عددی برای ارزیابی پتانسیل آلودگی آب زیرزمینی ناشی از تغذیه مصنوعی با پساب تصفیه شده
نویسندگان
1 دانشیار هیدروژئولوژی، گروه زمینشناسی، دانشگاه یزد
2 دکترای هیدروژئولوژی، شرکت آب منطقهای یزد
doi
10.22111/jneh.2025.50877.2097چکیده
خشکسالی، برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی و عدم مدیریت صحیح منابع آب موجب شده که خسارات جبرانناپذیری به منابع آب زیرزمینی وارد گردد. لذا اتخاذ تصمیمات صحیح مدیریتی برای جبران کاهش ذخایر آب زیرزمینی امری اجتناب ناپذیر است. در سالهای اخیر، استفاده از پساب تصفیه شده برای تغذیه مصنوعی آبخوانها مورد توجه قرار گرفته است. در این مطالعه، شبیهسازی منابع آب زیرزمینی آبخوان دامنه-داران با استفاده از مدل MODFLOW و مدلسازی تغذیه مصنوعی با استفاده از پساب تصفیه شده با بهرهگیری از ابزار MT3DMS و MODPATH مورد توجه قرار گرفت. چندین موقعیت با سناریوهای مختلف تک چاهی، دو چاهی و حوضچهای برای اجرای تغذیه مصنوعی بر اساس کمترین هزینه، نزدیکترین فاصله به محل تصفیهخانه، دورترین فاصله از مناطق مسکونی و چاههای شرب و کشاورزی و در نظر گرفتن فاصله از محلهای ورودی جریانات با کیفیت تغذیهکننده آبخوان در بخشهای شمالی و شمالغربی منطقه مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج شبیهسازی الگوی پخش آلودگی با استفاده از مدل MODPATH در الگوهای مختلف نشان داد که صرفنظر از محل تزریق، جریان پساب تصفیه شده میتواند بخشهای قابل توجهی از منابع آب موجود در مسیر حرکت خود را به دلیل شرایط توپوگرافی منطقه، مسیر جریان عمومی آب زیرزمینی و بار هیدرولیکی ناشی از تغذیه مصنوعی در محلهای تزریق آلوده کند. نتایج مدل تغذیه مصنوعی توسط الگوی تک چاهی و دو چاهی نشان داد که آلاینده به سمت جنوب غربی آبخوان حرکت میکند. علاوه بر این، تا 15 سال از شروع نشت، بیشینه حرکت آلاینده به حدود 1850 متر از محل تزریق رسید. نتایج مدل MT3DMS نشان داد که پس از 500، 5000، 10000 و 14000 روز از شروع نشت، به ترتیب 5، 15، 20 و 26 حلقه چاه بهرهبرداری تحت تأثیر هاله آلودگی قرار میگیرد.