شناسایی پهنههای مستعد خطر ریزشسنگ در جاده ارتباطی مشگینشهر- اهر با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی
نویسندگان
1 استادیار ژئومورفولوژی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی و آمایش محیط، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 استاد ژئومورفولوژی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
4 کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی و آمایش محیط، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22111/jneh.2025.50028.2072چکیده
مخاطره ریزش سنگ میتواند در مسیر جادههای کوهستانی منجر به بروز خسارات جانی و مالی برای انسانها شود. مسیر جاده ارتباطی مشگینشهر– اهر یکی از مسیرهای ارتباطی میباشد که همواره با مخاطره ریزش سنگ روبهرو بوده است. ازاینرو شناسایی پهنههای مستعد خطر ریزش سنگ در این مسیر بسیار حائز اهمیت میباشد. در این تحقیق جهت شناسایی پهنههای مستعد خطر از شبکه عصبی مصنوعی مدل پرسپترون چندلایه (MLP) استفاده شد. برای این منظور 9 عامل تأثیرگذار در رخداد ریزش سنگ در محدوده موردمطالعه شناسایی و انتخاب شد. در ادامه با استفاده از بازدیدهای میدانی و نیز استفاده از تصاویر ماهوارهای لایهریزش سنگ اتفاق افتاده در محدوده جاده تهیه گردید. سپس مدلسازی بر اساس این 9 عامل تأثیرگذار و لایهریزش سنگ اتفاق افتاده در محیط نرمافزارSPSS Modeler صورت گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که بیشترین امتیاز وزنی برای رخداد ریزش سنگ در منطقه موردمطالعه به ترتیب عوامل زمینشناسی 20/0، شیب و فاصله از گسل با 14/0 و ارتفاع با 12/0 بوده است. همچنین کمترین امتیاز وزنی نیز مربوط به عامل بارش با 05/0 و کاربری اراضی و جهت شیب با امتیاز وزنی 08/0 میباشد. همچنین بر طبق نتایج بهدستآمده 13%، 14%، 28% و 45% درصد از منطقه موردمطالعه به ترتیب در کلاسهای بسیار زیاد، زیاد، متوسط و کم قرار گرفتهاند. نتایج تحقیق حاضر میتواند به کاهش مخاطرات دامنهای و پایداری محیطی در محدوده موردمطالعه کمک کرده و گام مؤثری در توسعه پایدار منطقه بردارد.