فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییر اقلیم و پوشش سطحی/تغییر کاربری اراضی دو پدیده به‌هم‌پیوسته هستند که تأثیرات عمیقی بر یکدیگر و بر محیط‌زیست می‌گذارند. این مطالعه به بررسی پیامدهای متقابل این دو پدیده در استان گلستان طی دو دهه گذشته می‌پردازد. داده‌های مورداستفاده شامل تصاویر ماهواره‌ای دما، بارش، شاخص پوشش گیاهی (NDVI) و همچنین داده‌های مربوط به پوشش سطحی/کاربری اراضی سال 2000 و 2020 می‌باشد. یافته‌ها نشان می‌دهد که 10.4 درصد از اراضی استان دچار تغییر پوشش سطحی/کاربری شده و بیشترین سهم مربوط به اراضی بایر بوده است. در مقابل، پوشش گیاهی تنک و پوشش درختی بیشترین افزایش مساحت را تجربه کرده‌اند. خشک‌سالی‌های طولانی‌مدت و کاهش سطح آب دریای خزر عامل اصلی تبدیل بدنه‌های آبی به پوشش‌های دیگر بوده‌اند. از نظر اقلیمی، در اکثر مناطق استان گلستان، به‌ویژه در نیمه شرقی، بخش‌های میانی و کوهپایه‌ای، افزایش معنی‌داری در دمای شبانه مشاهده شده است. در مقابل، در سواحل شرقی به دلیل پس‌روی دریای خزر کاهش دمای شبانه و در برخی مناطق افزایش پراکنده دمای روزانه گزارش شده است. همچنین، کاهش بارش سالانه در نیمه شمالی و شرقی استان که عمدتاً جزو مناطق خشک و نیمه‌خشک محسوب می‌شوند، آشکارشده است. تجزیه‌وتحلیل نشان داد که همگامی دمای شبانه با تغییرات پوشش سطحی از درجه اول اهمیت برخوردار بوده و بارش سالانه در مرتبه بعد نقشی قابل‌توجه در تغییرات پوشش سطحی ایفا می‌کند. این مطالعه شواهدی از تأثیرگذاری متقابل تغییرات اقلیمی و پوشش سطحی در استان گلستان ارائه می‌دهد. به‌طوری‌که خشک‌سالی، افزایش دما و تغییر الگوی بارش به تغییر کاربری اراضی منجر شده و در مقابل، تغییر کاربری اراضی نیز می‌تواند بر الگوهای اقلیمی محلی تأثیر بگذارد