بررسی اهداف تربیت مبتنی بر مسئولیت‌پذیری با نظر به مراحل تربیتی مد نظر اسلام

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، گروه علوم تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 استادیار گروه علوم تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/iued.2017.32581
چکیده

هدف از این تحقیق، بررسی اهداف تربیت مبتنی بر مسئولیت‌پذیری با نظر به مراحل تربیتی مد نظر اسلام، است. در این خصوص، ابتدا اشاره‌ای به مراحل تربیتی مورد نظر اسلام داشته و در ادامه، به بررسی مراحل تربیت و احساس مسئولیت‌پذیری در اسلام در حیطه‌های اهداف غایی و واسطی هر مرحله پرداخته‌ایم. این مطالعه، با رویکرد کیفی و به روش توصیفی- ‌تحلیلی، با بررسی متون اسلامی به روش کتابخانه‌ای انجام‌ شده است. بر اساس یافته‌های تحقیق، از دیدگاه دین اسلام، کودک تا هفت سال اول زندگی، سید و سرور است و تعبیر رسول گرامی اسلام صلی‌الله­علیه­و­آله هم از این مرحله تربیتی، «سیادت کودک» است. هفت سال دوم، اطاعت و فرمان‌برداری و هفت سال سوم، مرحله‌­ی مشورت و هم­رأیی است. در مقاله­ی حاضر، بر آنیم تا اهداف غایی و واسطی هر مرحله را بررسی کنیم؛ برخی از آن‌ها عبارتند از: در مرحله‌ی سیادت: مرحله‌ی آشنایی با امور نیک و بد، اندیشه­ورزی، قابلیت برقراری ارتباط مبتنی بر آداب و اخلاق است. در هفت سال دوم، تعلیم (آموزش) و تأدیب (آموزش مستقیم ارزش‌ها و پرهیز دادن از ضد ارزش‌ها)، پرورش روحیه همکاری و روحیه نظم، اعتقاد به معاد، آزاد اندیشی بیان می‌شود و هفت سال سوم، سن نظرخواهی و مشورت، یادگیری حلال و حرام، خداشناسی، کمک به دیگران، شناخت ایثار، سنت و احکام الهی است که این اهداف واسطی می­تواند او را، به سمت هدف اساسی و غایی تربیت، یعنی قرب الهی هدایت کند.