فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صنایع رنگرزی یکی از مهم‌‌ترین منابع آلاینده محیط‌‌زیست بوده است که سالانه مقادیر زیادی پساب سمی و خطرناک حاوی فلزات تولید می‌‌کنند. آلودگی و انباشت فلزات سنگین در خاک و آب به سبب تجزیه‌‌ناپذیر بودن و انباشت آنها در محیط، فراوانی منابع آلاینده و سمّیت، مشکلی جدی در سطح جهان است. امروزه ارائه راه‌‌کارهای ایمن و سازگار با محیط‌‌زیست در صنایع رنگرزی دستبافته‌‌ها، یک مسئله مهم است و دانشمندان را ترغیب نموده تا با جدیت بیشتری درصدد یافتن راه‌‌ حل باشند. در سال‌‌های اخیر افزایش آگاهی عمومی در مورد محیط‌‌زیست، اکولوژی و کنترل آلودگی سبب ترغیب صنایع نساجی به استفاده از مواد طبیعی شده است. در این راستا در این پژوهش برای اولین بار از پوست ‌‌پسته و تاج‌‌خروس به‌‌عنوان زائدات صنایع کشاورزی برای رنگرزی زیست‌‌سازگار نخ پشمی استفاده شد. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی است و به منظور به حداقل رساندن میزان مواد مصرفی و زباله‌‌های تولیدی، از روش آماری رویه پاسخ از روش آماری رویه سطح پاسخ و از روش طراحی باکس - بهنکن بر پایه روش فاکتوریل ناقص سه سطحی استفاده شد. اثر سه پارامتر غلظت رنگزا، غلظت سیتریک اسید و مدت زمان رنگرزی بر میزان قدرت رنگی نسبی نمونه‌‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت و بر اساس آنها شرایط بهینه رنگرزی معرفی شد. نتایج حاصل از ضرایب همبستگی که اختلاف کمی را بین ضریب تنظیم‌‌شده (9832/0) و ضریب پیش‌‌بینی‌‌شده (9307/0) نشان داد و همچنین ضریب همبستگی بالای مدل (9927/0) نشان داد که روش رویه - پاسخ قادر است تا فرآیند رنگرزی پشم با رنگزای تاج‌‌خروس را با تعداد کمی از آزمایش‌ها، پیش‌بینی و بهینه‌سازی کند. همچنین تمامی متغیرهای مستقل مورد بررسی در این پژوهش، مربع غلظت رنگزا و تداخل همزمان متغیرهای غلظت رنگزا و سیتریک اسید، با سطح اطمینان 95% بر متغیر پاسخ (قدرت‌‌رنگی نسبی) معنی‌‌دار و مؤثر می‌‌باشند. استفاده از بیودندانه زیست‌‌سازگار پوست‌‌ پسته در رنگرزی پشم با عصاره تاج‌‌خروس منجر به بهود میزان جذب رنگ توسط الیاف شده و ثبات‌‌های عمومی قابل‌‌قبولی را حاصل می‌‌سازد. استفاده از پوست‌‌پسته به‌‌عنوان یک بیودندانه زیست‌‌تخریب‌‌پذیر و پایدار جدید در صنایع رنگرزی نه تنها منجر به افزایش راندمان رنگرزی می‌‌شود، بلکه در به حداقل رساندن مشکلات زیست‌‌محیطی ضایعات کشاورزی و محصولات جانبی نیز مفید خواهد بود. بنابراین این روش می‌‌تواند به‌‌عنوان یک جایگزین عالی و اقتصادی برای دندانه‌‌های فلزی متداول درنظر گرفته شود و کمک شایانی به کاهش آلودگی محیط‌‌زیست و تولید مواد با ارزش افزوده بالا نماید.