تخمین فعالیت گسل سوران در خاور ایرانشهر با بررسی های مورفوتکتونیکی و لرزه زمینساختی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشگاه ارومیه
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه زمین شناسی، دانشگاه ارومیه
doi
10.22111/jneh.2024.42457.1903چکیده
منطقه سوران به لحاظ زمینساختی، در زون زمیندرز سیستان واقع گردیده و گسلهای آن، به عنوان بخشی از گسلهای فعال منطقه در جنوب خاوری ایران می باشد. گسل سوران واقع در جنوب باختری گسل سراوان، یک گسل احتمالی و همراستا با آن می باشد که در محدوده مرزی استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته است. شاخصهای ریخت زمینساختی نظیر: شاخص عدم تقارن حوضه زهکشی، شاخص BS، انتگرال فرازنما و آبراهههای جوان، نشان از فعالیت نوزمین ساختی بالای منطقه دارند. گسلهای اصلی منطقه شامل گسلهای فعال کواترنری و گسلهای غیر کواترنری است که اکثراً از نوع فرعی و غیر فعال میباشند. گسلهای قدیمی موجود در منطقه که در بعضی نقاط به گسلهای فعال کواترنری مرتبط شوند نیز احتمال فعالیت دارند. با توجه به نمودار گل سرخی رسم شده، روند غالب گسلها و شکستگیهای کواترنر و غیرکواترنر منطقه در راستای 100N می باشد. با توجه به نقشه همشدت شکستگی رسم شده در GIS و با نظر به این که در مناطقی که طول گسل و شدت شکستگی در حوالی آن بیشتر باشد، مقدار فعالیت مجدد روی آن افزایش مییابد، مکانهایی که احتمال فعالیت مجدد گسلها وجود دارد شناسایی شدند. با توجه به فرمول لرزهخیزی به دست آمده از دادههای لرزهای منطقه و میزانb-value بالا، پوسته قادر به تحمل تجمع تنش بوده لذا تنش با فاصله زمانی زیاد ولی با قدرت بیشتری از گسلهای منطقه تخلیه میشود. محاسبه شتاب ثقلهای وارده ناشی از گسلهای فعال کواترنری به این منطقه نشان میدهد گسل سوران به طول تقریبی 52 کیلومتر، در صورت فعالیت با حداقل 40 درصد از طول خود در فاصله 3.5 کیلومتری از مرکز محدوده، بیشترین شتاب افقی را به شهر سوران وارد خواهدکرد.