فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیلاب از پرحادثه‌ترین مخاطرات طبیعی ایران می‌باشد که در سال‌های اخیر تکرار و شدت وقوع آن بیشتر شده است. حوضه آبریز رود زرد نیز از این شرایط مستثنی نیست، به طوریکه رخداد این پدیده در طی چند سال گذشته به آسیب‌پذیری برخی مناطق مسکونی، اراضی زراعی و باغات در این حوضه منجر شده است. با توجه به اهمیت موضوع، با بررسی‌های میدانی و مطالعه منابع، ابتدا لایه‌های شیب،جهت شیب، طبقات ارتفاعی، لیتولوژی، بارش، کاربری‌اراضی، تراکم زهکشی و فاصله از رودخانه، به عنوان، معیارهای موثر در وقوع سیلاب حوضه شناسایی شدند. سپس لایه‌ها توسط سامانه اطلاعات جغرافیایی تهیه گردید، ارزش‌گذاری و استاندارد‌سازی نقشه‌های معیار، با استفاده از روش‌فازی انجام گرفت. در مرحله بعد لایه‌های مد نظر به روش کریتیک وزن‌دهی شدند و در نهایت، تحلیل و مدل‌سازی نهایی با استفاده از روش ویکور انجام شد. نتایج تحقیق نشان داد که از بین عوامل موثر در ایجاد سیلاب عامل شیب با ضریب وزنی 157/0، ارتفاع با ضریب وزنی 133/0 و کاربری‌اراضی با ضریب‌وزنی 127/0 به ترتیب مهم‌ترین عوامل ایجاد سیلاب در حوضه رود زرد هستند. به علاوه به ترتیب 78/ 10 و 71/16 درصد از مساحت حوضه، در طبقه بسیار پرخطر و پرخطر قرار دارد که نشانگر پتانسیل این حوضه برای وقوع سیلاب می‌باشد. نواحی شرقی و شمالی و شمال شرقی و بخشی از قسمت‌های جنوب حوضه شدت سیل‌خیزی زیادتری دارند، از مهمترین دلایل سیل‌خیز بودن این قسمت‌ها میزان ارتفاع بالاتر که سبب جذب رطوبت بیشتر و در نتیحه بارش بیشتر می‌شود شیب زیاد(بالای27درصد) سبب حرکت بیشتر نزولات جوی در این بخش‌‌ها می‌شود ،پوشش‌گیاهی با تراکم کم، شکل نه چندان کشیده حوضه و اقدامات ناچیز حفاظتی منابع آب وخاک، باعث شده حوضه از پتانسیل سیل‌خیزی بالایی برخوردار باشد. لذا پهنه‌بندی خطر سیلاب می‌تواند کمک مؤثری در انجام اقدامات حفاظتی، آبخیزداری و مدیریتی حوضه داشته باشد.