فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کاهش اثرات خشک‌سالی و مدیریت بهینه منابع آب، متاثر از پیش‌‌آگاهی برنامه‌‌ریزان منطقه‌‌ای از مناطق تحت تاثیر خطر ناشی از وقوع خشکسالی است. به همین دلیل ارزیابی و بررسی این پدیده می‌تواند بسیار حائز اهمیت باشد. این پژوهش باهدف پایش تغییرات زمانی- مکانی خشک‌سالی هواشناسی و تحلیل روند متغیرهای اقلیمی در استان خوزستان در طول دوره آماری 2000 تا 2020 با استفاده از شاخص بارش- تبخیر و تعرق استاندارد (SPEI) و نرم‌‌افزارهای ArcMap، XLSTAT و RStudio انجام شد. همچنین برای بررسی روند تغییرات در بازه مورد مطالعه آزمون‌های من-کندال و شیب سن نیز به­کار گرفته شد. پس از محاسبه خشکسالی، تاثیر این پدیده بر روی پهنه‌آبی دو تالاب هورالعظیم و شادگان برای سال‌های 2000، 2006، 2015 و 2020 بررسی شد. نتایج بررسی خشک‌سالی با شاخص SPEI نشان می‌دهد که خشک‌سالی و ترسالی شدید درسطح خوزستان به ترتیب در سال‌های 2017 و 2004 رخ داده است. بررسی نتایج نشان داد بین تغییرات سطح تالاب‌های بیان­شده با مسئله خشکسالی رابطه مستقیمی وجود دارد و با افزایش شدت خشکسالی مساحت پوشش آبی تالا‌ب‌ها کاهش می‌یابد و با افزایش ترسالی مساحت آب در تالاب‌ها افزایش می‌یابد. همچنین نتایج نشان داد که بررسی شیب روند تغییرات حاصل از آزمون سن برای بارش و دما در ایستگاه‌ها به ترتیب بین 87/1- تا 38/3 و 016/0 تا 25/2 متغیر بود. بیشترین شیب تغییرات با روند افزایشی بارش در مناطق غرب و مرکز استان مشاهده گردید و شیب تغییرات منفی بارش بیشتر در مناطق جنوبی رخ داده است. همچنین، تحلیل دما با این آزمون نشان داد دما در تمام ایستگاه‌ها با شیب نسبتاً ملایم در بازه مورد بررسی روند مثبت و رو به افزایش داشته است. شایان ذکر است وجود روند افزایشی و کاهشی نشان­دهنده‌ی وجود تغییر و نوسانات اقلیمی است. بنابراین، بررسی این موضوع و ارائه راه‌کارهایی به منظور مدیریت منابع آب در زمان بحران امری ضروری به­نظر می‌رسد.