مروری بر اثرات خشکی دریای آرال بر آسیب پذیری محیطزیست طبیعی و انسانی پیرامون آن با هدف آسیب شناسی اثرات خشک شدن دریاچه ارومیه
نویسندگان
1 دانشیار زیست شناسی سلولی و مولکولی ، گروه زیستشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز
2 دانشجوی کارشناسی ارشد زیست شناسی سلولی و مولکولی، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز
3 استادیار، گروه بیوتکنولوژی آبزیان، پژوهشکده آرتمیا و آبزیپروری، دانشگاه ارومیه
doi
10.22111/jneh.2024.47478.2013چکیده
دریای آرال یکی از چهار دریاچه بزرگ جهان بود. در شش دهه گذشته، خشک شدن دریای آرال باعث تغییرات زیست محیطی و افزایش شوری آب شدهاست. با توجه به اینکه دریاچه ارومیه در سالهای اخیر در معرض خشکی گسترده قرار گرفته است، هدف اصلی این مقاله، مطالعه خطرات زیست محیطی ایجاد شده در پیرامون دریای آرال پس از خشک شدن آن، میباشد. علاوه بر این، هدف درک بهتر تنشهایی است که با خشک شدن دریاچه ارومیه گریبانگیر ایران و سایر کشورهای همسایه میشود. در این مطالعه پژوهشهای انجامگرفته در مورد تغییرات شرایط اقلیمی و اجتماعی جمعیت حوضه دریای آرال، در پایگاههای اطلاعاتی مانند Scopus، SID، Web of Science، PubMed و GoogleScholar طی سالهای2000 تا 2022 مشخص شدند و تعدادی از مقالات مورد بررسی قرار گرفتند. براساس مطالعات، دریای آرال در اواسط قرن بیستم 11 برابر دریاچه ارومیه بود. در اثر توسعه بیش از حد کشاورزی، شروع به خشک شدن کرد. راهکار دولت، احیای آن در مقیاس کوچکتر بود که ۲ قسمت آن احیا شدهاست. اکثر بررسیها رابطه معناداری بین خشکشدن دریای آرال و ابتلا به بیماریهای مختلف از جمله: بیماریهای تنفسی، انواع سرطانها، خطرات باروری، اختلالات روانی و عصبی گزارش کردهاند. با توجه به مشکلات زیستمحیطی و گسترش بیماریهای مختلف در میان ساکنان دریای خشک شده آرال، احیای دریاچه ارومیه بیش از پیش ضروری است. علاوه بر این، تجربیات موفقیتآمیز کشور قزاقستان در احیای آرال، الگویی برای احیای دریاچه ارومیه میتواند باشد.