تأملی بر پتانسیل‌های کتاب‌ تصویری آینار تورکوفسکی بر مبنای مؤلفه‌های برنامۀ فبک

نویسندگان

1 کارشناس ارشد رشتۀ تصویرسازی، گروه ارتباط تصویری و تصویرسازی، دانشکدۀ هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران

2 استادیار، گروه ارتباط تصویری و تصویرسازی، دانشکدۀ هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران

3 استادیار، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، گروه مطالعات علم، ایران، تهران

doi
10.30465/fabak.2026.10216
چکیده

برنامه «فلسفه برای کودکان و نوجوانان» (فبک) با هدف تقویت تفکر نقادانه، خلاقانه، مراقبتی و مشارکتی، به شناخت و حل چالش‌های اجتماعی و آموزشی کودکان می‌پردازد. این پژوهش به‌جای پرداختن به جزئیات برنامه فبک، به بررسی این پرسش می‌پردازد که کتاب‌های تصویری آینار تورکوفسکی چه ظرفیت‌هایی برای استفاده در برنامۀ فبک دارند؟نتایج نشان می‌دهد که آثار تورکوفسکی قدرت تفکر را با ایجاد تجربه‌ای احساسی همراه با تعقل تقویت می‌کنند. این کتاب‌ها با معیارهای معرفتی، اخلاقی، سیاسی و زیبایی‌شناختی مرتبط بوده و از ابهام، پیچیدگی و جنبه‌های بازی‌گوشانه برخوردارند که تخیل و احساسات خواننده را به‌طور هم‌زمان درگیر می‌کنند. شکاف‌های معنایی میان محتوا و تصاویر نیز فرصتی برای تأمل انتقادی و درک ارزش‌ها و تجربیات جدید فراهم می‌آورند.حضور شخصیت‌های انسانی و فانتزی، پایان‌های باز و سبک‌های متنوع زیبایی‌شناختی، این آثار را به ابزاری مناسب برای غوطه‌ور کردن کودکان در شخصیت‌ها، مکان‌ها و زمان‌های مختلف تبدیل کرده است. این ویژگی‌ها خواننده را به گفت‌وگویی دیالکتیکی دعوت می‌کند و او را به تفکر در مورد مفاهیمی همچون اخلاق، هویت و ارزش‌ها سوق می‌دهد. بنابراین، کتاب‌های تصویری تورکوفسکی ابزار ارزشمندی برای توسعه اهداف فبک و رشد تفکر نقادانه و خلاقانه در کودکان به شمار می‌روند.