فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از روابطی که فقها برای شخص با مال تصویر کرده‌اند و آن را از اقسام ملکیت به شمار آورده‌اند، مَلِکَ اَن‌یَمِلک یا حق تملک است. برای این نوع رابطه، مصادیق متعددی ذکر شده است؛ مانند حق غانمین نسبت به غنیمت پیش از قسمت، حق موصی‌له پیش از قبول وصیت، حق ورثه نسبت به ردّ مازاد از ثلث وصیت و حق شفیع نسبت به مال موضوع شفعه. در این‌گونه موارد، نوعی حق مالی وجود دارد که دارنده حق می‌تواند آن را با اِعمال اراده به ملکیت منتهی کند. مباحث پراکنده‌ای درباره این نظریه، در کتب فقهی و حقوقی یافت می‌شود. این مقاله درصدد سامان‌دادن به این مباحث و بررسی ماهیت این رابطه و مصادیق و احکام آن است. به نظر نگارنده، ملکِ ملک، نوعی حق مالی است که برخی از آثار ملک را دارد؛ ولی پیش از تصمیم دارنده آن به تملک، ملک به معنای حقیقی نیست.