فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گردوغبار شهری یکی از شاخص‌های آلودگی به فلزات سنگین در محیط زندگی است. حضور فلزات سنگین در خاک‌های آلوده چالشی برای محیط‌زیست محسوب می‌شود و با ورود به بدن موجودات زنده، می‌تواند عوارض جبران‌ناپذیری ایجاد کند؛ بنابراین شناخت مواد آلاینده و چگونگی انتقال، عملکرد و دسترس‌پذیری آن‌ها از اهمیت بالایی برخوردار بوده و تأثیرات آن‌ها بر سلامت انسان و دیگر جانداران به وضوح قابل توجه است. لذا مطالعه حاضر به منظور بررسی تأثیر فلزات سنگین (شامل سرب (Pb)، روی (Zn)، کروم (Cr) و آرسنیک (As)) در گردوغبار شهر بیرجند بر سلامت شهروندان انجام شده است. برای دستیابی به این هدف، 50 نمونه گردوغبار از مرکز شهر بیرجند جمع‌آوری شدند و با استفاده از روش طیف‌سنجی جفت شده پلاسمای القایی (ICP-OES) تحلیل شدند. با توجه به نتایج تحقیق میانگین غلظت فلزات مورد مطالعه به ترتیب Pb (93/16)، Zn (55/5)، Cr (04/1) و As (11/6) µg/m³ برآورد گردید. بر اساس میانگین مقادیر RI، فلزات کروم و روی دارای پتانسیل ریسک اکولوژیکی کم هستند و سرب ریسک متوسط و آرسنیک دارای پتانسیل ریسک اکولوژیکی زیاد است. خطر غیر سرطان‌زایی فلزات سنگین در شهر بیرجند بدون ریسک است؛ اما خطر غیر سرطان‌زایی برای دو عنصر کروم و آرسنیک برای کودکان بیشتر از بزرگ‌سالان است. مقادیر CR در کودکان بیشتر از بزرگ‌سالان است. این مقدار در کودکان برای کروم (4-10×58 /5)، آرسنیک (5-10×98 /5) و سرب (6-10×09 /9) و در بزرگ‌سالان کروم (4-10×18 /1) و آرسنیک (5-10×27 /1) می‌باشد که بیشتر از 6-10×1 می‌باشد. خطرپذیری سرطان برای کودکان تحت شرایط کنترل و نظارت وجود دارد؛ اما ریسک سرطان ناشی از این فلز در گردوغبار برای بزرگ‌سالان می‌تواند نادیده گرفته شود.