فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

الگوهای پیوند از دور با اثر بر ایجاد و عدم ایجاد باد سبب می‌شوند ذرات گرد و غبار از سطح زمین به هوا بلند شده و طوفان‌های گرد و غباری ایجاد کنند. هدف این پژوهش، ارزیابی اثرات هم‌زمان دورپیوندهای ال‌نینو-نوسان جنوبی (ENSO)، دوقطبی اقیانوس هند (IOD) و نوسان شبه دو سالانه (QBO) بر نوسان طوفان‌های گرد و غبار نیمه غربی ایران است. برای این منظور، از کدهای طوفان گرد و غبار و دید افقی کمتر از ۱ کیلومتر در ۳۸ ایستگاه همدید نیمه غربی ایران طی دوره آماری ۱۹۸۷-۲۰۲۲ استفاده شد. با اعمال روش آماری، خروجی‌ها به محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) انتقال یافت و پهنه‌بندی نسبت میانگین‌ها با روش درون‌یابی کریجینگ انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد که ارتباط معکوسی بین دورپیوندها با فراوانی گرد و غبار در اغلب ایستگاه‌های مورد بررسی وجود دارد که به ترتیب ۹۵ درصد، ۵۸ درصد و ۸۷ درصد از مساحت منطقه مورد بررسی را در شاخص‌های ENSO، IOD و QBO به خود اختصاص می‌دهد. بیشترین ضرایب همبستگی بین ۹۴/۰- تا ۱- در ایستگاه‌های پیرانشهر و خلخال مشاهده شد که در شاخص IOD در سطح اطمینان ۹۹ درصد معنی‌دار است. نتایج درون‌یابی نسبت میانگین گرد و غبار به میانگین بلندمدت سالانه نیمه غربی ایران نشان داد که هم‌زمانی فاز سرد ENSO با فاز منفی QBO بیشترین تأثیر را بر افزایش گرد و غبار سالانه نیمه غربی ایران در بلندمدت داشته است در حالی که هم‌زمانی فاز مثبت IOD با فاز مثبت QBO با اثر کمتری در افزایش فراوانی گرد و غبار همراه است.