فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آتش‌سوزی پوشش گیاهی یکی از مسائل حیاتی محیط‌زیست است که باعث خسارت مالی و جانی می‌شود. این پدیده زیانبار حیات موجودات زنده را به خطر انداخته و خود از عوامل موثر بر گرمایش جهانی است. تشخیص سریع جهت کنترل چنین پدیده‌ای لازم است. هدف این پژوهش بررسی روند نقاط فعال آتش‌سوزی‌ِ و ارتباط آن با متغیرهای اقلیمی توسط داده‌های دورسنجی در استان مازندران است. تا ضمن بررسی کارایی داده‌های سنجش از دور بتوان در کنترل و پایش دقیق مکانی و زمانی این پدیده مخرب اقدامات عملی انجام داد. از داده‌های هواشناسی با مقیاس روزانه، نمایه درجه حرارت روشنایی (BRIGHT_T31) و توان تابشی آتش (FRP) سنجنده MODIS در بازه سال‌های 2001 تا 2022 استفاده شد. نتایج نشان داد، بیشترین رخدادهای آتش‌سوزی پوشش گیاهی، در شرق مازندران و در طبقات ارتفاعی 500-0 متر و کمترین فراوانی مربوط به طبقات ارتفاعی 5600-2500 متر بوده است. بیشینه رخدادهای آتش‌سوزی پوشش گیاهی در ماه‌های گرم و خشکِ سال شامل ژوئن، ژوئیه، اوت و سپتامبر در نوار شرقی مازندران رخ داده است. برای بررسی نقطه تغییر روند نقاط آتش‌سوزی پوشش گیاهی از آزمون همگنی پتیت استفاده شد که نتایج این آزمون، نقطه تغییر روند را به‌صورت صعودی در ماه ژوئیه سال 2011 برای نمایه BRIGHT_T31 در سطح اطمینان 95 درصد نشان داد. از ضریب همبستگی ناپارامتری اسپیرمن به‌منظور بررسی همبستگی بین پارامترهای اقلیمی و تعداد آتش‌سوزی‌ها استفاده شد. نتایج همبستگی نشان داد که میان پارامترهای اقلیمی در مقیاس روزانه (دما، بارش، رطوبت نسبی، ساعات آفتابی) با نمایه‌های FRP و BRIGHT_T31 رابطه معنی‌داری در سطح اعتماد 90 درصد وجود دارد، به طوری که دما با ضریب همبستگی ۷۲/۰ مؤثرترین مؤلفه هواشناسی بر آتش‌سوزی جنگل بوده است. در نتیجه رخدادهای آتش‌سوزی به شدت با شرایط آب و هوایی مرتبط هستند که به طور مستقیم و غیرمستقیم بر اشتعال و انتشار آتش تأثیر می‌گذارد.