شناسایی و سطحبندی موانع تفکّر انتقادی مبتنی بر فرهنگ مطالعه در نوجوانان
نویسندگان
1 استادیار فلسفه تعلیم و تربیت، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار فلسفه تعلیم و تربیت، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، تهران، ایران.
3 استادیار مشاوره و تربیت، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.30465/fabak.2025.9791چکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی و سطحبندی موانع تفکر انتقادی مبتنی بر فرهنگ مطالعه در نوجوانان انجام شد. این تحقیق بهصورت آمیخته اکتشافی و با رویکرد کیفی-کمی صورت گرفت. در بخش کیفی، ابعاد، مؤلفهها و شاخصهای تحقیق با بکارگیری تحلیل مضمون نرمافزار مکس کیودا (2018) و با توجه به مبانی نظری و نظر خبرگان استخراج شد. سپس سطحبندی عوامل با روش ساختاری-تفسیری (ISM) صورت گرفت. نتایج نشان میدهد که ابعاد تحقیق شامل: ویژگیهای شخصیتی، خصوصیات روانشناختی، ارزشهای ذاتی، فرهنگ مدارس، مشکلات اقتصادی میباشد و مولفهها شامل: ارزشهای محوری، ریسک گریزی، فردمحوری، تعصب فکری، عدم انعطافپذیری، عدم تمرکز، پذیرش تفکر انتقادی، عدم تحمل ابهام، ضعف مهارتهای تفکر انتقادی، عدم نیازسنجی آموزشی، عدم وجود جو حامی تفکر انتقادی، ارزشهای محوری مدرسه، درآمد و سرانه پایین خانوادهها و مدارس میباشد. همچنین سطحبندی مدل پژوهش نشان داد که کدهای محوری ریسک گریزی، فردمحوری، تعصب فکری، عدم انعطافپذیری، عدم تمرکز، پذیرش تفکر انتقادی، عدم تحمل ابهام، ضعف مهارتهای تفکر انتقادی، عدم وجود جو حامی تفکر انتقادی و درآمد و سرانه پایین مدارس در سطح اول میباشند. همچنین کدهای محوری درآمد و سرانه پایین خانوادهها و ارزشهای محوری مدرسه در سطح دوم؛ ارزشهای محوری و عدم نیازسنجی آموزشی به ترتیب در سطح سوم و چهارم میباشند.