جایگاه پسافعلی عناصر غیراصلی بند در زبان فارسی
نویسندگان
1 استاد زبان شناسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشآموختۀ دکتری زبان شناسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 گروه زبان شناسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
4 استاد زبان شناسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22054/ls.2020.49224.1301چکیده
زبان فارسی جزو زبانهای فعلپایانی است. بند در فارسی، مانند زبانهای دیگر، علاوهبر عناصر اصلی، عناصر غیراصلی نیز دارد که نبود آنها بند را غیردستوری نمیکند. در پژوهش حاضر، سعی شده است تا وضعیت جایگاه پسافعلی عناصر غیراصلی بند در سیاق محاورهای در پیکرة منتخب شامل رمانهای «مربای شیرین»، «دا»، «چراغها را من خاموش میکنم» و «خمره» مطالعه شود و به عوامل ناظر بر قرارگیری این عناصر در جایگاه قبل و بعد از فعل پرداخته شود. به این منظور، از تعداد کل 9105 بند در پیکره، تعداد 893 مورد جمعآوری گردید که عناصر غیراصلی در آنها به جایگاه پسافعلی مقلوب شده بودند. نتایج پژوهش حاضر نشان میدهد که در پیکرة مطالعهشده تنها افزودههای مکانی و مقصد در جایگاه پسافعلی قرارگرفتهاند و این جایگاه بهطور عمده جایگاه اطلاع مفروض و غیرتأکیدی است. همچنین، حذف پیشاضافه ویژگی جایگاه پسافعلی است که بیشتر همراه با افزودۀ مکانی مشاهده میشود. قرارگرفتن این افزودهها قبل و بعد از فعل در پیکره اتفاقی نیست و عواملی از قبیل نوع سیاق متن، نوع فعل، وجود یا نبود تأکید، تعداد افزودههای موجود در بند، تأکید بر عناصر دیگر بند، نوع بند و در نهایت، نوع افزودۀ مقصد و مکانی برآن ناظر است. علاوهبر این، عناصر اصلی بند در پیکرة مطالعهشده در جایگاه پسافعلی قرار گرفتهاند.
