افعال مرکب انضمامی در بلوچی ساحلی چابهار

نویسندگان

1 استادیار رشتة زبان‌شناسی، دانشگاه دریانوردی چابهار، چابهار، ایران

2 استادیار رشتة زبان‌شناسی، دانشگاه دریانوردی چابهار، چابهار، ایران

3 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد رشته زبان‌شناسی، دانشگاه دریانوردی چابهار، چابهار، ایران

doi
10.22054/ls.2025.81496.1674
چکیده

مسئلة پژوهش حاضر بررسی و توصیف انواع فعل مرکب انضمامی در بلوچی ساحلی رایج در جنوب بلوچستان ایران، بر اساس اجزای ساختاری و شیوة تشکیل آنهاست. به‌این‌منظور، ابتدا افعال مرکب بلوچی ساحلی از جلد اول فرهنگ لغت بلوچی ـ فارسی جهاندیده گردآوری شده و سپس، با استفاده از مصاحبه‌های نیمه­ساختار­یافته، با کمک مشارکانی از این گونۀ زبانی بررسی و تحلیل شده­اند. نتایج به‌دست‌آمده نشان داده که افعال حاصل از فرایند انضمام در بلوچی ساحلی لازم هستند و پس از انضمام، فعل هویت واژگانی و شفافیت معنایی خود را حفظ می‌کند. در این گونه از بلوچی نیز همانند فارسی، برخی از گروه‌های حرف‌اضافه‌ای با نقش قید مکان به فعل منظم شده و در نتیجة این امر، حرف‌اضافه حذف می‌شود. بااین‌حال، ساخت­های انضمامی در بلوچی در دو ویژگی اصلی با ساخت­های انضمامی در فارسی تفاوت نشان داده و مانند فعل­های غیرانضمامی عمل می­کنند؛ به این ترتیب که به‌رغم حذف حرف‌اضافه، نشانگر حالت غیرفاعلی -a همچنان همراه اسم باقی می‌ماند و نیز حضور ضمیرهای پی‌بستی فاعلی در میان اجزای فعل مرکب انضمامی باعث بدساختی جملات نمی­شود. این امر می­تواند نشانه­ای بر وجود نوعی دورة گذار از ساخت­های غیرانضمامی به انضمامی در این زبان باشد.