بررسی ارتباط بین خشکسالی هیدرولوژیکی و پوشش گیاهی با استفاده از تصاویر لندست در بخش شرقی منطقه سیستان
نویسندگان
1 استادیار پژوهشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
2 کارشناس پژوهشی بخش منابع طبیعی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان
doi
10.22111/jneh.2023.44340.1938چکیده
هدف از این مطالعه بررسی رابطه تغییرات پوشش گیاهی با خشکسالی هیدرولوژیکی در بخش شرقی منطقه سیستان است. این منطقه با مساحت 875052 هکتار در شمال استان سیستان و بلوچستان، با ارتفاع متوسط 478 متر از سطح دریا قرار دارد. برای این منظور از تصاویر ماهوارهای لندست 8 به همراه پایش زمینی، از شاخصهای تفاضلی نرمال شده پوشش گیاهی و خشکسالی جریان رودخانه، در سالهای 2019 و 2021 استفاده شد. همچنین فهرست فلوریستیک منطقه موردمطالعه به روش پیمایشی و بهطور تصادفی، در فصول رویشی گیاه در سالهای 2019 و 2021 تهیه شد. شکل زیستی گیاهان نیز براساس ردهبندی رانکیائر (1934) تعیین گردید. نتایج نشان داد میانگین شاخص شدت خشکسالی در سالهای 2019 و 2021 به ترتیب 33/1 و 38/0- برآورد شد. سال 2019 در طبقه نرمال آبی و سال 2021 در طبقه خشکسالی ضعیف شناسایی شد. بررسی تغییرات شاخص تفاضلی نرمال شده پوشش گیاهی و شاخص خشکسالی جریان رودخانه در سالهای موردنظر دارای رابطه همبستگی است. تغییرات پوشش گیاهی حاصل از خشکسالی هیدرولوژیکی، در سال 2021 رخ داده است که بیانگر متأثر بودن پوشش گیاهی از خشکسالی هیدرولوژیک است. بررسی فلور منطقه در سال 2019 نشان داد، گیاهان شامل 191 گونه گیاهی از 141 جنس و 42 تیره در منطقه پراکنش دارند که با حادث شدن شرایط خشکسالی هیدرولوژیکی در سال 2021 تعداد گونه ها به 162 گونه، 123 جنس و 34 تیره کاهش یافته است. طیفزیستی گیاهان بهروش رانکیائر نشان داد که در سال 2019، 40 درصد تروفیتها، 4/18 درصد کریپتوفیتها، 9/17 درصد همیکریپتوفیتها، 3/15 درصد فانروفیتها و 4/8 درصد کامفیتها را شامل میشود. در سال 2021 تروفیتها به 7/34 درصد، کریپتوفیتها به 5/9 درصد، همیکریپتوفیتها به 4/17 درصد و کامفیتها به 9/7 درصد کاهش یافته است اما فانروفیت نسبت به سال 2019 بدون تغییر 3/15 درصد باقی مانده است. که بیانگر مقاومت گیاهان فانروفیت به خشکسالی و کمبود آب در منطقه موردمطالعه میباشد.