فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دی‌اکسید نیتروژن یکی از شاخص‌‌های مهم در ارزیابی کیفیت هوای شهرها تلقی می‌‌گردد، لذا شناسایی پهنه‌‌های آلوده به این آلاینده از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. یکی از علوم و فناوری‌‌هایی که می‌‌تواند در کوتاه‌‌ترین زمان و با صرف هزینه‌‌ی کمتر در رابطه با شناسایی این پهنه‌‌ها به متخصصین محیط‌زیست شهری کمک کند، علم سنجش‌ازدور ماهواره‌‌ای است. در حال حاضر، سنجش‌ازدور ماهواره‌‌ای یک فناوری مفید برای اندازه‌گیری آلاینده‌‌های جوی در سطح جهانی، منطقه‌‌ای و شهری می‌‌باشد. ازاین‌رو، پژوهش حاضر به شناسایی و بررسی توزیع زمانی- مکانی گاز دی‌اکسید نیتروژن در دوره‌‌ی انتشار کووید-19 با استفاده از داده‌‌های ماهواره‌‌ی Sentinel-5P و تحلیل آن با متغیرهای محیطی در کلان‌شهر شیراز طی 24 ماه (2019 و 2020) پرداخته است. بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، بیشترین مقادیر میانگین ماهانه گاز دی‌اکسید نیتروژن در سال ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ مربوط به فصل پاییز بود. همچنین، منطقه‌‌ی 2 شهر شیراز به‌عنوان آلوده‌‌ترین منطقه در دو سال مورد مطالعه شناسایی شد. علاوه بر این، پس از تحلیل پارامترهای باد، بارش و دما مشخص گردید که عامل باد با ضریب همبستگی 638/0- در  سطح معناداری، یک درصد نسبت به دیگر عوامل اقلیمی، بیشترین تأثیر را در تغییر مقادیر گاز دی‌اکسید نیتروژن داشته است. بحران کووید-۱۹ نیز با اثر بر کاهش ترددها و ترافیک شهری، در تغییر مقادیر گاز دی‌اکسید نیتروژن در سال 2020 نسبت به سال 2019 به‌صورت ماهانه نقش داشت. الگوی تغییرات میانگین گاز دی‌‌اکسید نیتروژن مربوط به داده-های ماهواره‌‌ای در سال‌‌های مورد مطالعه روند کاهشی داشته که با الگوی تغییرات مقادیر اخذ‌‌شده از ایستگاه پایش آلودگی همخوانی داشت. نتایج حاصل از این پژوهش می‌تواند در زیست پذیری شهری و مدیریت بحران مفید واقع گردد.