بررسی کارایی طرح نقد نظام‌مند ترجمۀ کورش صفوی در نقد بازنویسی‌ها (مطالعۀ موردی: بازنویسی کلیله‌ودمنۀ میرزا رضایی)

نویسندگان

1 مدرس دانشگاه فرهنگیان واحد شهید بهشتی، گنبدکاووس، ایران.

doi
10.22054/ls.2025.82745.1689
چکیده

متون ادبی بازتاب باورها، فرهنگ و جهان‌بینی گذشتۀ یک ملت است. دشواری در درک و فهم این متون سبب بازنویسی آنها شده تا مفاهیم به خوانندگان امروزی به سادگی منتقل شود. ازاین‌رو، بررسی و نقد بازنویسی‌ها، به‌عنوان نمایندۀ متون اصلی، از اهمیت بالایی برخوردار است. هدف پژوهش حاضر این است که مشخص کند طرح نقد نظام‌مند ترجمۀ کورش صفوی که برای نقد ترجمه‌های بین‌زبانی مطرح شده است، چه میزان برای نقد ترجمه‌های درون‌زبانی (بازنویسی‌ها) قابل‌اجرا است. برای نیل به این هدف، در گام اول، متن بازنویسی با متن اصلی مقابله و مقایسه شده و طبق ملاک‌های ذکرشدۀ صفوی (افزایش واژگانی، کاهش واژگانی، ترفیع معنایی، تنزل معنایی، نظم‌افزایی یا نظم‌کاهی) سنجیده شده است. سپس، مجموعه اطلاعات هر یک از ملاک­ها از طریق تحلیل مؤلفه‌ای، استخراج و تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد طرح کورش صفوی برای نقد بازنویسی‌ها کاملاً قابل‌اجرا است؛ به‌طوری‌که می‌توان این طرح را برای نقد علمی هر ترجمۀ درون‌زبانی اجرا کرد.