حزب التحریر و حوزة نفوذ آن در آسیای مرکزی
نویسندگان
1 دانشیار علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دکترای جغرافیای سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jhgr.2021.307056.1008148چکیده
حزب التحریر نام یک جنبش اسلامی است که در سال 1952 تقیالدین النبهانی، عالم فلسطینی، آن را تأسیس کرد. وی که از اعضای فعال اخوان المسلمین مصر بود، پس از جدایی از اخوان به تأسیس حزب التحریر اقدام نمود. این جنبش اسلامی، که با پیروی از آموزههای مؤسس خود درصدد برقراری حکومت اسلامی (خلافت) است، بهسرعت در جهان اسلام بازتاب فضایی یافت. یکی از کانونهای نفوذ این حزب آسیای مرکزی است. پیشینة فعالیت التحریر در آسیای مرکزی به پایان دهة 1980 و آغاز دهة 1990میلادی برمیگردد. در این پژوهش، که روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است و برای جمعآوری اطلاعات از منابع مکتوب و اینترنت استفاده شده، سؤال این است: قلمروخواهی حزب التحریر در آسیای مرکزی ناشی از چه چیزی بود؟ در پاسخ میتوان آن را ناشی از ایدئولوژی حزب برای برقراری حکومت اسلامی (خلافت) در آسیای مرکزی قلمداد کرد. یافتههای پژوهش نشان میدهد سقوط اتحاد جماهیر شوروی در سال 1991، ایجاد فضای لازم برای فعالیت گروههای اسلامگرا در آسیای مرکزی، اقبال گستردة مسلمانان به اسلامگرایی، و شرایط سیاسی، اجتماعی، و اقتصادی منطقه در زمرة عوامل مهمی بودند که زمینة لازم را برای قلمروخواهی التحریر در آسیای مرکزی فراهم نمودند. بنابراین، میتوان گفت حضور این حزب در منطقه مبارزه بهمنظور بیداری اسلامی، جارینمودن شریعت اسلامی، و نهایتاً برقراری حکومت اسلامی (خلافت) است.