حزب التحریر و حوزة نفوذ آن در آسیای مرکزی

نویسندگان

1 دانشیار علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دکترای جغرافیای سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22059/jhgr.2021.307056.1008148
چکیده

حزب التحریر نام یک جنبش اسلامی است که در سال 1952 تقی‏الدین النبهانی، عالم فلسطینی، آن را تأسیس کرد. وی که از اعضای فعال اخوان ‏المسلمین مصر بود، پس از جدایی از اخوان‏ به تأسیس حزب التحریر اقدام نمود. این جنبش اسلامی، که با پیروی از آموزه‏های مؤسس خود درصدد برقراری حکومت اسلامی (خلافت) است، به‏سرعت در جهان اسلام بازتاب فضایی یافت. یکی از کانون‏های نفوذ این حزب آسیای مرکزی است. پیشینة فعالیت التحریر در آسیای مرکزی به پایان دهة 1980 و آغاز دهة 1990میلادی برمی‏گردد. در این پژوهش، که روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است و برای جمع‏آوری اطلاعات از منابع مکتوب و اینترنت استفاده شده، سؤال این است: قلمروخواهی حزب التحریر در آسیای مرکزی ناشی از چه چیزی بود؟ در پاسخ می‏توان آن را ناشی از ایدئولوژی حزب برای برقراری حکومت اسلامی (خلافت) در آسیای مرکزی قلمداد کرد. یافته‏های پژوهش نشان می‏دهد سقوط اتحاد جماهیر شوروی در سال 1991، ایجاد فضای لازم برای فعالیت گروه‏های اسلام‏گرا در آسیای مرکزی، اقبال گستردة مسلمانان به اسلام‏گرایی، و شرایط سیاسی، اجتماعی، و اقتصادی منطقه در زمرة عوامل مهمی بودند که زمینة لازم را برای قلمروخواهی التحریر در آسیای مرکزی فراهم نمودند. بنابراین، می‏توان گفت حضور این حزب در منطقه مبارزه به‏منظور بیداری اسلامی، جاری‏نمودن شریعت اسلامی، و نهایتاً برقراری حکومت اسلامی (خلافت) است.