ارائۀ الگوی اهداف برنامه درسی فارسی دورۀ ابتدایی مبتنی بر تفکر انتقادی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.30465/fabak.2024.9294
چکیده

این پژوهش با هدف ارائۀ الگوی اهداف برنامۀ درسی فارسی دورۀ ابتدایی مبتنی بر تفکر انتقادی به اجرا درآمد. پژوهش کیفی و ترکیبی از تحلیل محتوا و روش نظریه‌ای می‌باشد. به‌منظور جمع‌آوری داده‌ها، از مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته و بررسی اسناد و مدارک استفاده شده است. به دلیل مصوب نبودن راهنمای برنامۀ درسی فارسی، راهنمای معلم فارسی پایه‌های اول تا ششم و نسخۀ غیرنهایی راهنمای برنامۀ درسی حوزۀ زبان و ادبیات فارسی سال 1399 به همراه راهنمای برنامۀ درسی حوزۀ تربیت و یادگیری زبان و ادبیات فارسی سال 1394مورد بررسی قرار گرفت و مصاحبه با 47 تن از معلمان دورۀ ابتدایی، اساتید زبان و ادبیات فارسی و متخصصان برنامۀ درسی انجام گرفت و برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از کدگذاری باز و محوری بهره گرفته شد. در مرحلۀ بعد با به‌کارگیری پژوهش نظریه‌ای و انجام کدگذاری انتخابی، الگوی پارادایمی برنامۀ درسی فارسی دورۀ ابتدایی مبتنی بر تفکر انتقادی نیز ارائه گردید. براساس نتایج به دست آمده از میان اهداف برنامۀ درسی فارسی دورۀ ابتدایی، تنها اهداف شکوفایی مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی، پیوستگی افکار و تفکر مدون و ژرف‌اندیشی و ژرف‌نگری مبتنی بر رویکرد تفکر انتقادی هستند که در این میان هدف ژرف‌اندیشی و ژرف‌نگری دارای بیشترین ارتباط با مولفه‌های تفکر انتقادی است.