تغییرات زمانی-مکانی آتش سوزی نواحی رویشی ایران مبتنی بر برونداد سنجنده MODIS
نویسندگان
1 پژوهشگر پسادکتری اقلیم شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد
2 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
3 دانشیار اقلیم شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
doi
10.22111/jneh.2022.41725.1881چکیده
افزایش فعالیت آتشسوزی در بسیاری از عرصههای رویشی ایران در دهههای اخیر نگرانیها را در مورد پیامدهای کوتاهمدت و بلندمدت ناشی از آن افزایش داده است. آتشسوزی جنگلها و مراتع بر کمیت، کیفیت و سلامت اکوسیستمهای طبیعی تاثیر خواهد داشت. گام اول در مهار و پیشگیری از آتشسوزی جنگلها پایش دقیق آن است. لذا این پژوهش با هدف برآورد مساحت گسترههای آتشسوزی و شناسایی تغییرات زمانی-مکانی این رخدادها در نواحی رویشی ایران انجام شده است. برای دستیابی به این هدف از دادههای سنجنده MODIS ماهواره TERRA شامل محصولات آتشسوزی فعال (MOD14A1) و مناطق سوخته شده (MCD64A1) در یک دوره 20 ساله (2020-2001) استفاده شده است. نتایج نشان داد که بیشینه گستره آتشسوزی در نواحی رویشی ایران مربوط به ماه ژوئیه میباشد که حدود 4100 هکتار از اراضی ایران را در بر میگیرد. در این ماه بخش وسیعی از جنگلهای کشور بخصوص در قسمتهای شمال غربی در ناحیه رویشی ارسباران دارای رخداد آتشسوزی میباشد. در مقابل، کمینه مقدار گسترههای آتشسوزی در نواحی رویشی ایران مربوط به ماه آوریل میباشد که به صورت دو پهنه محدود در شمال غرب و غرب کشور مشاهده شد. به جهت زمانی بیشینه رخدادهای آتش سوزی جنگل در ماههای گرم و خشک سال شامل ژوئن، ژوئیه، اوت و سپتامبر در نوار غربی کشور در رویشگاه زاگرس رخ داده است. همبستگی خطی بین مناطق سوخته شده و مناطق دارای آتش سوزی فعال در ایران نشان داد که یک ارتباط معنیدار بین این دو محصول ماهوارهای وجود دارد. این ارتباط نشان میدهد مناطق سوخته شده در نواحی رویشی ایران جز کانونهای فعال آتش سوزی جنگل هستند.