فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در پژوهش حاضر، نمونه‌هایی از ۸۵۷۹  واژۀ‌ مرکب فعلی در زبان فارسی معاصر با توجه ‌به فرایند انضمام مطالعه شدند تا نقش این فرایند در ساخت آنها روشن شود. تحلیل داده‌ها نشان داد که این مقولۀ زایا از انضمام سازه‌های موضوع، افزوده و گروه نحوی با هستۀ برگرفته فعلی تشکیل می‌شود. سازۀ غیرهستۀ ترکیب فعلی می‌تواند فاعل، مفعول صریح، مفعول غیرصریح، قید، صفت، ضمیر، مفعول به‌همراه فاعل و گروه‌های نحوی اسمی، صفتی و حرف‌اضافه‌ای باشد. نمودارهای درختی ترکیب‌های فعلی مؤید آن است که حرکت سازه‌ها برپایۀ انضمام نحوی در زبان فارسی از اصول محدودیت هسته، مقولۀ تهی و فرافکنی تخطی می‌کنند. علاوه‌بر ‌این، ویژگی‌های غیر‌ارجاعی سازۀ غیر‌هسته ترکیب‌های فعلی، هسته‌پایانی‌بودن ترکیب‌های فعلی برخلاف گروه‌های نحوی، ترکیب‌های فعلی تیره، تغییر ظرفیت فعل در گذر از ژـ ساخت به رـ ساخت، اصل اقتصاد واژگانی، ایجاد کل معنایی و انضمام چندگانه نیز، استدلال‌هایی هستند مبنی‌بر اینکه رویکرد انضمام صرفی ساختِ ترکیب‌های فعلی را رقم می‌زند. این رویکرد بدون محدودیت‌های نحوی گشتاری و ازطریق کنار هم نهادن سازه‌ها به‌طور مستقیم ترکیب‌های فعلی را شکل می‌دهد. شواهد و استدلال‌های دیگری نظیر ارجاعی‌بودن سازۀ غیر‌هستۀ ترکیب فعلی، ترکیب‌های فعلی هسته‌آغازین، ترکیب‌های فعلی گروهی، ترکیب‌های فعلی گسترش‌پذیر و همپایگی مؤید نقش انضمام نحوی در ساخت ترکیب‌های فعلی هستند. به‌طورکلی، یافته‌ها بیانگر آن است که هیچ‌کدام از فرایندهای انضمام صرفی و نحوی به‌تنهایی ساخت ترکیب فعلی را رقم نمی‌زند، بلکه انضمام معنایی (یا شبه­انضمام) رویکرد فعال در ساخت این مقولۀ زایا در زبان فارسی است.