فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این پژوهش بررسی تغییرپذیری و روند تغییرات گستره­ی شدت­های ترسالی- خشکسالی در مقیاس­های سالانه، فصلی و ماهانه در ایران است. برای این منظور، از شاخص ZSI ، آزمون روند من-کندال و داده‎های بارش ماهانه بازکاوی­شده (ERA5) مرکز پیش‌بینی میان­مدت اروپا (ECMWF) در بازه زمانی 2021-1979 استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که در گستره شدت‌های ترسالی – خشکسالی سالانه کشور، سه دوره مشخص: دهه 80 با گستره‌های تقریباً برابر ترسالی- خشکسالی، دهه 90 گستره‌های ترسالی و دو دهه اول قرن 21 میلادی که در شروع آن در سال آبی 2000-1999 بیش از 97 درصد کشور (70 درصد مساحت خشکسالی بسیارشدید) تحت شرایط خشکسالی بوده، بیشتر گستره‌های خشکسالی مشاهده می‌گردد. الگوی تغییرپذیری گستره‌های شدت ترسالی- خشکسالی در فصل زمستان و بهار تقریباً مشابه سالانه بوده، اما در فصل پاییز متفاوت از الگوی سالانه، در اواخر دوره، افزایش گستره‌‌های ترسالی بیشتر مشاهده می‌گردد. در این فصل در ماه نوامبر مساحت شدت‌های مختلف خشکسالی به‌ویژه (متوسط و شدید) کاهشی و در مقابل مساحت شدت‌های ترسالی افزایشی بوده است. اما در زمستان و بهار به‌خصوص ماه‌های ژانویه و تا حدودی مارس روند گستره‌های شدت ترسالی-خشکسالی برعکس بوده است. شدت شاخص نیز در برخی دوره‌های زمانی دارای روند بوده که افزایش شدت طبقات خشکسالی (افزایش شدت منفی شاخص) بارزتر است. در کل در هر سه مقیاس ماهانه، فصلی و سالانه، رخداد خشکسالی­های ضعیف و متوسط اما متوالی زیاد، درحالی­که ترسالی­های بسیارشدید و شدید با توالی کم، بیشتر بوده است. افزایش گستره‌های خشکسالی شدید مشهودتر و شدت طبقات خشکسالی نیز کمی افزایش یافته است. افزایش شدت شاخص و گستره‌های ترسالی در فصل پاییز شاید گویای تغییر رژیم بارشی و در مقابل افزایش گستره‌های خشکسالی به‌خصوص خشکسالی‌های شدید در دو فصل اصلی بارشی ایران (زمستان و بهار) هشداری برای مدیریت منابع آب در دوره گرم سال باشد.