تحلیل محتوای کتابهای مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی بر اساس معیارهای برنامه آموزش فلسفه به کودکان با جهتگیری آموزش چندفرهنگی
نویسندگان
1 دانشآموختهی دکتری تخصصی برنامهریزی درسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
2 استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 استادیار گروه علوم تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
4 استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.30465/fabak.2023.9297چکیده
پژوهش حاضر درصدد تحلیل محتوای کتابهای مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی از نظر میزان توجه به برنامه آموزش فلسفه به کودکان با جهتگیری آموزش چندفرهنگی است. این پژوهش توصیفی از نوع تحلیل محتوای کمی بود که برای تجزیه و تحلیل دادهها از روش آنتروپی شانون استفاده گردید. ابزار پژوهش، چکلیست محققساخته از معیارهای تفکر فلسفی (کاوشگری، استدلالی و تعاملی) و مولفههای آموزش چندفرهنگی (15 مولفه) بوده که روایی آن با استفاده از داوری تخصصی، تأیید و پایایی آن با روش اسکات 87 درصد محاسبه شده است. کل جامعه آماری مشتمل بر 4 جلد کتاب مطالعات اجتماعی پایههای سوم تا ششم به عنوان نمونه انتخاب شد که واحدهای تحلیل نیز متن، تصاویر و فعالیتهای کتاب بود. در نهایت 48 مرتبه مولفههای مورد بررسی شناسایی شد که نتایج نشاندهندهی بیشترین میزان توجه به مفهوم "مواد، وسایل و محیط آموزشی" و سپس مفاهیم ملت/زبان، روشهای تدریس و ارتباطات فرهنگی میباشد. مولفههای "عدالت"، "برابری و ضدتبعیض"، "کرامت و حقوق انسانی"، "جنسیت"، "ارزشیابی"، "احترام به عقاید مختلف" و "زندگی مسالمتآمیز" نیز فاقد انعکاس بوده که نشان از توزیع نامتوازن مولفهها میباشد. بنابراین این برنامه در برنامه درسی مطالعات اجتماعی دورهی ابتدایی مغفول مانده و با نظر به جامعهی متکثر ایران، بازنگری در کتب درسی پیشنهاد میشود.