آیا مردان و زنان در پردازش نحوی متفاوت عمل میکنند؟ شواهد الکتروانسفالوگرافی از سخنگویان تکزبانۀ فارسی
نویسندگان
1 دکتری زبانشناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22054/ls.2024.78793.1626چکیده
مردان و زنان زبان را به گونهای متفاوت پردازش میکنند، اما نحوة عملکرد مغز برای پشتیبانی از این تفاوت هنوز بحثبرانگیز است. ادعا شده است که کارکردهای زبانی بهاحتمال زیاد در مردان جانبیشدهتر و در زنان هر دو نیمکرة مغز را درگیر میکند، اما مطالعات فعلی برای اثبات این امر ناکافی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر جنسیّت بر پردازش نحوی با استفاده از تحلیل سیگنالهای الکتروانسفالوگرافی اجرا شد. این رویکرد امکان شناسایی تفاوت بین زنان و مردان را در مؤلفههای ERP مرتبط با پردازش نحوی فراهم میکند. ازاینرو، 22 نفر سخنگوی تکزبانة فارسی (11 زن) با میزان بسندگی بالا در زبان فارسی بهصورت هدفمند در این پژوهش شرکت کردند. پتانسیلهای وابسته به رویداد با استفاده از الگوی شنیداری نقض نحوی در هجای پایانی جملات فارسی در نرمافزار متلب استخراج و مقادیر میانگین دامنه با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر در نرمافزار SPSS-26 تحلیل شد. یافتههای الکتروانسفالوگرافی حاضر نشان داد گرچه زنان در مقایسه با مردان دامنة سیگنال بزرگتری را در محرکهای نادستوری در مقایسه با محرکهای دستوری در بازة زمانی 500ـ700 هزارمثانیه نشان دادند، اما این اختلاف بهلحاظ آماری معنادار نبود (05/0 p >). افزونبراین، دامنة سیگنال در نواحی خلفی نیمکرة چپ در مقایسه با نیمکرة راست گستردهتر بود، اما تأثیر معنادار جنسیت مشاهده نشد. بهطورکلی، بر اساس یافتههای حاضر میتوان نتیجه گرفت که پردازش نحوی در زنان و مردان با بسندگی زبانی بالا مستقل از متغیر جنسیت عمل میکند.