آیا مردان و زنان در پردازش نحوی متفاوت عمل می‌کنند؟ شواهد الکتروانسفالوگرافی از سخنگویان تک‌زبانۀ فارسی

نویسندگان

1 دکتری زبان‌شناسی، دانشگاه تربیت‌ مدرس، تهران، ایران

doi
10.22054/ls.2024.78793.1626
چکیده

مردان و زنان زبان را به گونه­ای متفاوت پردازش می­کنند، اما نحوة عملکرد مغز برای پشتیبانی از این تفاوت هنوز بحث­برانگیز است. ادعا شده است که کارکردهای زبانی به‌احتمال زیاد در مردان جانبی­شده­تر و در زنان هر دو نیمکرة مغز را درگیر می­کند، اما مطالعات فعلی برای اثبات این امر ناکافی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر جنسیّت بر پردازش نحوی با استفاده از تحلیل سیگنال‌های الکتروانسفالوگرافی اجرا شد. این رویکرد امکان شناسایی تفاوت بین زنان و مردان را در مؤلفه­های ERP مرتبط با پردازش نحوی فراهم می­کند. ازاین‌رو، 22 نفر سخنگوی تک­زبانة فارسی (11 زن) با میزان بسندگی بالا در زبان فارسی به‌صورت هدفمند در این پژوهش شرکت کردند. پتانسیل­های وابسته به رویداد با استفاده از الگوی شنیداری نقض نحوی در هجای پایانی جملات فارسی در نرم­افزار متلب استخراج و مقادیر میانگین دامنه با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه­گیری مکرر در نرم­افزار SPSS-26 تحلیل شد. یافته­های الکتروانسفالوگرافی حاضر نشان داد گرچه زنان در مقایسه با مردان دامنة سیگنال بزرگتری را در محرک­های نادستوری در مقایسه با محرک­های دستوری در بازة زمانی 500ـ700 هزارم­ثانیه نشان دادند،  اما این اختلاف به‌لحاظ آماری معنادار نبود (05/0 p >). افزون­براین، دامنة سیگنال در نواحی خلفی نیمکرة چپ در مقایسه با نیمکرة راست گسترده­تر بود، اما تأثیر معنادار جنسیت مشاهده نشد. به­‌طورکلی، بر اساس یافته­‌های حاضر می­توان نتیجه گرفت که پردازش نحوی در زنان و مردان با بسندگی زبانی بالا مستقل از متغیر جنسیت عمل می­کند.