تحلیل ریسک و آسیبپذیری لرزهای سکونتگاههای انسانی شهرستان باشت با استفاده از مدل دیماتل فازی و Gis
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان
2 دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه اصفهان، اصفهان
3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه اصفهان، اصفهان
doi
10.22111/jneh.2022.39945.1845چکیده
عصر پست متروپلیتین را میتوان عصر آسیبپذیری سکونتگاههای شهری و روستایی نامید؛ زیرا از یکسو این سکونتگاهها با مخاطرات طبیعی و بحرانهای تکنولوژیک و از سوی دیگر با بحرانهای امنیتی و اجتماعی روبرو میباشند. مقاله حاضر، ازنظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی - تحلیلی است. برای گردآوری داده ها از سازمان نقشهبرداری کشور، تصاویر ماهوارهای و همچنین برای بررسی و تجزیهوتحلیل داه ها از نرمافزار ARCGIS، مدل Dimatel و WASPAS استفاده شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان میدهد که از مساحت 64/1037 کیلومترمربع شهرستان باشت، 80/150 کیلومترمربع معادل 53/14، در پهنه بدون خطر و 25/282 کیلومترمربع معادل 25/27 درصد در پهنه کمخطر قرار دارد. 29/273 کیلومترمربع معادل 33/26 درصد در پهنه متوسط، 20/233 کیلومترمربع معادل 47/22 درصد در پهنه زیاد خطر زلزله و همچنین 320/98 کیلومترمربع از کل شهرستان معادل 47/9 در پهنه بسیار زیاد از خطر زلزله قرار دارد. همچنین نتایج حاصل از خطر زلزله نشان داد که شهر باشت بر روی پهنه با خطر بالای زلزله قرار دارد. تحلیل فضایی میزان آسیبپذیری نقاط روستایی و آبادیها نشان میدهد که 94/32 درصد از آبادیها و روستاهای شهرستان باشت در پهنه با خطر خیلی بالا، 52/23 درصد در پهنه با خطر زیاد، 82/28 درصد در پهنه با خطر متوسط و 17/11 درصد از سکونتگاههای روستایی و آبادیها در پهنه با خطر کم زلزله قرار دارد؛ بنابراین انجام اقدامات لازم ازجمله جلوگیری از استقرار، صدور مجوز و ممانعت از ساختوساز بر روی گسلها، آگاهسازی عمومی در راستای اقدامات پیشگیرانه قبل از وقوع حوادث، جلوگیری از استقرار و تمرکز سکونتگاههای شهری و روستایی در پهنههای با خاطر بالا، برقراری سیستم هشدار و اخطارهای بهموقع در پسلرزههای قبل از زلزله، دسترسی تمام سکونتگاههای شهری و روستایی به راههای ارتباطی و مراکز امدادرسان برای دسترسی سریع به مناطق بحرانی پس از وقوع زلزله و... جهت کاهش آسیبهای جانی و خسارات مالی ناشی از بحران زلزله در مراکز جمعیتی شهرستان باشت امری ضروری به نظر میرسد.