تبیین هویت اخلاقی و رفتار مطلوب اجتماعی، مبتنی بر مؤلفه‌های پیشایندی سبک‌های دلبستگی والدین-نوجوان، دلبستگی به مدرسه و خود‌تنظیمی (کنترل تلاشگر)

نویسندگان

1 استاد، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 دکتری روان شناسی تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 استادیار، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.30465/fabak.2024.9184
چکیده

مطالعه در‌باره هویت و رفتار اخلاقی از منابع متعددی سرچشمه می‌گیرد که یکی از این منابع وقوع شکست و فروپاشی اخلاقی و بروز رفتارهای ضد اجتماعی در نسل نوجوان و جوان جوامع است. مطالعة حاضر با هدف تبیین هویت اخلاقی و رفتار مطلوب اجتماعی مبتنی بر متغیرهای پیشایندی سبک دلبستگی والدین-‌نوجوان، دلبستگی به مدرسه و خودتنظیمی (کنترل تلاشگر) در نوجوانان انجام شد. روش پژوهش حاضر از نظر هدف بنیادی و از نظر ماهیت داده‌ها همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش، شامل کلیه دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم در سال تحصیلی 99-1398 شهر اهواز بود که 448 نفر از آن‌ها به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند.شرکت‌کنندگان به پرسش‌‌نامه هویت اخلاقی، مقیاس‌های رابطه، دلبستگی به مدرسه، مقیاس کنترل تلاشگر و سنجه گرایشات مطلوب اجتماعی پاسخ دادند. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که همه ضرایب اثرات مستقیم به‌ جز ضرایب مسیر سبک دلبستگی پریشان و هراسناک به هویت اخلاقی معنی‌دار بودند. هم‌چنین ضرایب اثرات غیرمستقیم همه مسیرها به غیر از دلبستگی پریشان به هویت اخلاقی از طریق کنترل تلاشگر معنی‌دار بود. بنابراین سازه خودتنظیمی به‌عنوان عاملی برگرفته از شیوه‌های فرزندپروری با رشد احساس کنترل بر هیجانات، رشد خودآگاهی و درک بهتر روابط اجتماعی به ارتقاء هویت اخلاقی و رفتارمطلوب اجتماعی منجر خواهد شد.