فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طوفانهای گردوغبار در مناطق خشک از جهان رخ می‌دهند و اثرات منفی مختلفی بر جنبه‌های مختلف اکولوژیکی، اقتصادی و بهداشتی جامعه دارند. شناسایی کانون‌های مولد گردوغبار یکی از مهم‌ترین راهکارهای مدیریت این پدیده ویرانگر است که به‌روزترین و کارآمدترین روش و ابزار در شناسایی این کانون‌ها استفاده از تصاویر ماهواره‌ای است. هدف از این مطالعه شناسایی کانون‌های بالفعل تولید گردوغبار در محدوده استان همدان و محدوده تأثیرگذار است. از تصاویر ماهواره‌ای مادیس و سنتینل-5 به ترتیب در محدوده زمانی 12 ساله و 2 دوساله در سامانه GEE استفاده شد. جهت شناسایی و نظارت بر کانون‌های گردوغبار پارامترهای وضعیت کاربری اراضی، شاخص خاک لخت، شاخص توده آب مورد استفاده قرار گرفتند. طبقه‌بندی غلظت آئروسل‌ها در سه گروه تراکمی در محدوده مطالعاتی نشان داد که به ترتیب مساحت پهنه‌های دارای غلظت بالا در تصاویر مادیس و سنتینل به ترتیب 1/9875 و 5/7100 کیلومترمربع است که در تصاویر سنتینل به‌صورت پیوسته و در تصاویر مادیس به‌صورت پراکنده هستند. مطابقت کانون‌های بالفعل تولید گردوغبار در تصاویر سنتینل-5 با نقشه کاربری اراضی سال 2018 نشان داد که بیشترین تمرکز آئروسل‌ها در تصاویر سنتینل در مراتع فقیر و خاک اراضی غیرقابل کشت و در تصاویر مادیس در مراتع فقیر و کشاورزی دیم قرار دارد. دو تصویر دارای همبستگی 81 درصد هستند. درنهایت، تصاویر ماهواره‌ای سنتینل- 5 می‌تواند در پایش کانون‌های گردوغبار مفید واقع گردد. جهت مدیریت کانون‌ها کاهش خاک لخت، افزایش پوشش گیاهی، کاهش استفاده از سفره‌های آب زیرزمینی در دشت قهاوند پیشنهاد می‌شود.