واکاوی پدیده دالان کوتولگی در سازمانهای دیوانسالار مبتنی بر نظریه دادهبنیاد
نویسندگان
1 گروه مهندسی پیشرفت، دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
2 دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
3 گروه مهندسی پیشرفت، دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
doi
چکیده
پدیده «دالان کوتولگی» بهعنوان یک سازوکار پنهان و فرسایشی در سازمانهای دیوانسالار، بیانگر چرخهای معیوب از بازتولید مدیران کمصلاحیت و کارکنان غیرتوانمند، توسط مدیران ناکارآمد است که از طریق کاربست ابزارهای نامتناسب با کرامت انسانی در سازمان، عملاً منجر به انسداد شایستهسالاری و تثبیت ناتوانی نهادی در سازمانها میشوند. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با بهرهگیری از روش نظریه دادهبنیاد و رویکرد استراوس و کوربین، سازوکار شکلگیری، تداوم و بازتولید این پدیده در سازمانهای دیوانسالار را واکاوی کرده است. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با 12 نفر از خبرگان گردآوری و از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. نتایج پژوهش منجر به شناسایی پنج مقوله اصلی شامل: شرایط علی، زمینهای، مداخلهگر، راهبردها و پیامدها شد. در این میان، «دالان کوتولگی» بهعنوان پدیده محوری در تعامل با شرایط ساختاری و فرهنگی سازمان، در قالب یک چرخه خودتقویتگر عمل میکند. یافتهها حاکی از آن است که سلطه فرهنگ مریدیمرادی، سیاستزدگی اداری، عدم شفافیت در مسیرهای رشد شغلی و فقدان نظامهای ارزیابی عملکرد، زمینه مناسبی برای ظهور و گسترش این پدیده فراهم میآورند. اصلاح ساختار ارزیابی عملکرد و تقویت فرهنگ شفافیت و شایستهسالاری بهعنوان راهکارهای محوری برای مقابله با این پدیده پیشنهاد میشود.
