خوانشی بر «حلقه‌های یادگیری» وایتهد در بستر «آموزش و یادگیریِ تفکرمحور» و اقتضائات آن در نظام تعلیم و تربیت.

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم وتربیت دانشکده روان شناسی وعلوم تربیتی دانشگاه تهران.

2 استادیار پژوهشکده اخلاق و تربیت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،تهران،

3 دانشیار دانشکده روان شناسی وعلوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 استادیار،دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران ،ایران

doi
10.30465/fabak.2022.39892.2059
چکیده

هدف این پژوهش تبیین«حلقه‌های یادگیری» وایتهد ونقش آن در«آموزش و یادگیریِ تفکرمحور» است، که بارویکرد توصیفی وروش تحلیل مفهومی با مبنا قراردادن نظریه «آموزش ویادگیری»وی مفاهیم اصلی پژوهش را مورد تحلیل مفهومی دقیق قرارداده،ضمن استخراج مؤلفه‌های تربیتی، اقتضائات این نظریه را درعرصۀ تعلیم وتربیت تجویز می‌نماید وبه دوسؤال پژوهشی پاسخ می‌دهد1.حلقه‌های یادگیری وایتهدچگونه منجربه آموزش ویادگیریِ تفکرمحورمی شوند؟2. اقتضائات نظریه وایتهددرآموزش چیست؟ ابتدا نظریه‌ی انتقادی، سپس اضلاع مثلث یادگیری تبیین می‌شوند: درضلع اول «آهنگ ووزن»، درضلع دوم «مراحل رشد ذهنی» و«موزون بودن رشد»، ودرضلع سوم نقش«آزادی وانضباط»،درسه مرحله‌ «شوق،دقت وتعمیم» تشریح می‌شود.شوق درمرحله‌ی اول حلقه‌ای ایجاد می‌کند که با اتصال به حلقه‌های بعدی چون گردابی تمام مراحل را به هم می‌پیوندد. دراین مرحله سیطره‌ی «آزادی» موجب ادراک درکودک می‌شود.درمرحله‌ی دوم استیلای«انضباط» بر«آزادی» موجب افزایش دقت، کشف وفهم می شود. درمرحله‌ی سوم استیلای«آزادی» بر«انضباط»سبب می شود کودک با تفکرمنطقی واستدلالی، آموخته‌هایش را به موقعیت های زندگیِ اش تعمیم دهد.درهمۀ مراحل نقش معلم حفظ شوق است و«آزادی وانضباط» همچون ستون‌های نظریه حضوردارند. این مراحل همپوشانی داشته، درفرایندی مارپیچی درحالِ تکرارند وبا آموخته‌های قبلی ارتباط معناداری ایجاد می‌کنند.اقتضائات نظریه‌ی وایتهد عبارتنداز:حذف ایده‌های راکد، نقش تشویقی معلم، تناسب رشد ذهنی کودک با مطالب درسی،خلاقیت،اخلاق‌محوری و شجاعت اخلاقی معلم.