فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزیابی و پهنه ­بندی فرسایش خاک با استفاده از مدل­هایی که دقت بیشتری داشته باشند، به اجرای فعالیت‌های حفاظتی و کنترل فرسایش خاک در داخل حوضه و کاهش میزان رسوب در خارج از آن کمک می­کند. هدف از این پژوهش پهنه ­بندی شدت فرسایش خاک حوضه بلده با استفاده از مدل­های RUSLE و ICONA و بررسی میزان دقت آنها با مشاهدات و مقادیر واقعیت زمینی است. فاکتورهای مدل RUSLE شامل فرسایندگی باران (R)، فرسایش‌پذیری خاک (K)، توپوگرافی (LS)، پوشش گیاهی (C) و عملیات حفاظتی (P) به ترتیب از داده‌های بارندگی منطقه، نقشه خاک، مدل رقومی ارتفاع و تکنیک‌های سنجش از دور محاسبه شده‌اند. براساس مدل ICONA درابتدا از هم‌پوشانی دو لایه شیب و سنگ‌شناسی، نقشه فرسایش پذیری خاک به دست آمد. سپس برای تهیه نقشه حفاظت خاک، لایه های شاخص پوشش گیاهی و کاربری اراضی منطقه همپوشانی شدند و در مرحله آخر با استفاده از لایه­ های فرسایش پذیری و حفاظت خاک، نقشه پهنه ­بندی فرسایش با این مدل نیز تهیه گردید. برای ارزیابی دقت این مدل ها از شاخص­های آماری و روش BLM که تمامی عوامل آن طی مشاهدات میدانی به دست آمد، استفاده شده است. برای این منظور، یک نقشه با 2500 نقطه به صورت شبکه ­بندی منظم جهت نمونه‌برداری از نقشه‌های حاصل از مدل ها تهیه گردید و بر این اساس آماره­ هایRMSE  (جذر میانگین مربعات خطا)،  MAE (میانگین خطای مطلق)، MSE (میانگین مربعات خطا) و NSEC (ضریب کارایی ناش و ساتکلیف) محاسبه شد. نتایج شاخص‌های آماری مذکور و خطاهای مدل‌ها نشان می­دهند که مدل­های مذکور در حوضه بلده کفایت بالایی ندارند، اما کارایی و میزان تطابق طبقات فرسایش مدل ICONA با خروجی BLM به‌عنوان نقشه مرجع اندکی بیشتر است، چرا که مقدار RMSE، MAE و MSE آن کمتر و NSEC آن به عدد یک نزدیک­تر است.