بررسی علل ضرورت ایجاد تحول در علوم انسانی رایج در راستای تحقق تمدن نوین اسلامی

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران

doi
چکیده

هدف: در عصر حاضر علوم انسانی مرسوم بدلیل ریشه داشتن در پارادایم های سکولار و انسان محوریِ غرب مطابقتی با الزامات تمدن اسلام ندارد. از این حیث ارائه چارچوب نظری با هدف همسویی علوم انسانی با مؤلفه های مُنبعث از نگرش دینی نه تنها یک ضرورت معرفتی است، بلکه بعنوان پیش شرط در حصول تمدن نوین اسلامی می بایست مورد توجه قرارگیرد. بنابراین پرسش اصلی این است که چه گزاره ها و دلایلی می تواند ضرورت ایجاد تحول در علوم انسانی را با هدف تحقق تمدن نوین اسلامی تبیین نماید؟ روش: در این پژوهش که ماهیت کیفی و نظری دارد روش نمونه‌گیری بر مبنای نمونه‌گیری هدفمند از منابع مکتوب و متون اصیل اسلامی انجام گرفته است. بدین معنا که به جای انتخاب جامعه آماری انسانی، داده‌های پژوهش از طریق مطالعه نظامند‌ متون معتبر گردآوری شده است. این منابع شامل برخی متون دینی و آثاری برجسته در حوزه های معرفت شناختی علوم انسانی و همچنین سخنرانی ها بوده است. نتیجه گیری: پژوهش حاضر نشان داد که مقوله تحول علوم انسانی که به مثابه‌ زیرساخت گذار از جامعه امروزی به تمدن نوین اسلامی ضرورت دارد،بدین معناست که بازسازی علوم انسانی نه در سطح محتوا و موضوعات، بلکه در سطح پارادایم و بنیان‌های فلسفی و معرفتی باید انجام پذیرد.در این چارچوب، پژوهش حاضر نشان می‌دهد که علوم انسانی اسلامی با اتکاء به حقیقت‌گرایی الهی، غایت‌مندی وجود و کرامت ذاتی انسان، می‌تواند الگوها و نظریه‌های اجتماعی‌ را تولید کند. ایده هایی که نه تنها پاسخگوی نیازهای جامعه اسلامی است، بلکه ظرفیت تمدن‌سازی دارد.