ارزیابی میزان آسیب ‏پذیری بهره‌‌برداران از خشکسالی و تحلیل مؤلفه‌‌های‌‌ تبیین‌‌کننده مدیریت بحران خشکسالی (مطالعه موردی: استان سیستان و بلوچستان)

نویسندگان

1 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، مجتمع آموزش عالی سراوان

2 دانش آموخته دکتری ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشیار گروه مهندسی آب و مدیریت کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی

doi
10.22111/jneh.2022.38050.1783
چکیده

این پژوهش با هدف ارزیابی میزان آسیب‏ پذیری بهره­ برداران از خشکسالی و تحلیل مولفه­ های تبیین­ کننده مدیریت بحران خشکسالی در استان سیستان و بلوچستان از دیدگاه کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان انجام پذیرفته است. روش مورداستفاده در این پژوهش از نوع توصیفی – غیرآزمایشی می­باشد. کلیه کارشناسان واحد ترویج و آموزش کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان، جامعه آماری این پژوهش را تشکیل دادند که نمونه ­ای از آن­ها بر اساس جدول مورگان و با روش نمونه­ گیری تصادفی ساده انتخاب و موردمطالعه قرار گرفت (n=72). لیست شاخص­های اولیه (10 شاخص اصلی) در پژوهش به روش دلفی (اتفاق­نظر کارشناسان منطقه) تعیین شد. جهت سنجش آسیب­ پذیری و نیز تبیین مؤلفه­ های مدیریت بحران خشکسالی از فرمول Me-Bar & Valdez  و نرم ­افزار SPSS استفاده شد. یافته­ های پژوهش نشان داد در میان شاخص­های آسیب ­پذیری موردبررسی، شاخص­های اقتصادی، اجتماعی و فنی به ­عنوان مهم­ترین شاخص­های آسیب­ پذیری در دوره خشکسالی معرفی شدند که در مجموع بیشترین میزان آسیب ­پذیری کل در شرایط خشکسالی، مربوط به شاخص­های آسیب ­پذیری فنی بود. همچنین در قسمت تحلیل عاملی اکتشافی نتایج نشان داد، مؤلفه­ های مدیریت زراعی، سامان­دهی نظام پیش­ آگاهی و مشارکت­ دهی، توسعه زیرساخت­ها، مدیریت منابع آب، حمایت مالی، وضع قوانین و مقررات مناسب، سیاست­گذاری، حمایت از تشکل­های محلی و آموزش- ترویج راهکارهای خشکسالی به­ عنوان مهم­ترین مؤلفه­ های تبیین­ کننده مدیریت بحران خشکسالی از دیدگاه کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان می­باشند