فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش، میزان آلودگی آرسنیک و گوگرد در نمونه‌‌های خاک دامنه‌های آتش‌فشان تفتان و دشت خاش واقع در جنوب تفتان، جنوب‌شرق ایران، مطالعه شده است. غلظت عناصر آرسنیک و گوگرد در نمونه‌های مطالعه شده به ترتیب بین 6 تا 14 پی‌پی‌ام و 03/0 تا 51/0 درصد متغیر بوده و بالاتر از حد مجاز استاندارد سازمان حفاظت محیط ‌زیست آمریکا است. نقشه‌های پهنه‌بندی آلودگی برای منطقه مورد مطالعه نشان می‌دهند که به طور کلی نمونه‌های دشت خاش، بویژه بخش جنوبی آن، نسبت به نمونه‌های دامنه‌های تفتان، آلوده‌تر هستند. این پدیده با افزایش بخش سیلتی و رسی خاک و افزایش پی‌اچ در نمونه‌های بخش جنوبی تفتان همراه است. از مقایسه مقادیر آرسنیک و گوگرد در نمونه‌‌های آب زیرزمینی دشت خاش ( به ترتیب 005/0 تا 1/0 و 72 تا 528 میلیگرم در لیتر) و نقشه‌های پهنه‌بندی آلودگی آب‌های زیرزمینی می‌‌توان نتیجه‌‌گیری کرد که واکنش‌‌های تبادل یونی ، بین ذرات خاک و آب زیرزمینی وجود داشته است. وجود برخی نابهنجاری‌های آرسنیک در نمونه‌های خاک دشت خاش و عدم وجود آن‌ها در نمونه‌های آب زیرزمینی، نشان از وجود کانی‌زایی‌های محلی آرسنیک مرتبط با فعالیت‌های گرمابی تفتان دارد. این کانی‌زایی‌ها اغلب مربوط به ترکیبات دارای جیوه و طلا هستند که کانی‌های سولفید آرسنیک (رآلگار و اورپیمنت) را به همراه دارند و در دوره هایی از فعالیت تفتان در این مناطق شکل گرفته اند. لذا مهمترین عامل در آلودگی خاک‌‌های منطقه مورد مطالعه، فعالیت‌های آتش‌فشانی-گرمابی تفتان بوده است.