فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از انواع رویکردهای تحلیلی متون، رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی ون­­لیوون است. این رویکرد‌‌ دارای دو مؤلفۀ اصلی حذف ‌و اظهار است که هرکدام دارای زیرمؤلفه‌های مختلفی هستند. هدف از پژوهش حاضر بررسی و تحلیل چگونگی تحقق مؤلفه‌‌های حذف، شامل پنهان‌سازی وکمرنگ‌سازی و برخی از مؤلفه‌های اظهار، شامل تشخص‌زدایی، طبقه‌بندی، تشخص‌بخشی، منفعل‌سازی، جنس­‌ارجاعی و زیرمؤلفه‌های مربوط به هریک از آنها در بازنمایی کارگزاران اجتماعی در داستان «بیژن و منیژه» از شاهنامۀ فردوسی است. در این راستا، انواع جملات این اثر تعیین و شمارش شده‌­اند. سپس، بسامد کاربرد، درصد و سطح معناداری هر یک از مؤلفه‌ها و زیرمؤلفه‌های مربوط به آنها از طریق تحلیل آماری و آزمون خی­‌دو سنجش شده است. نتایج  پژوهش نشان می­‌دهند که شاعر از تمام مؤلفه‌ها‌ی گفتمانی حذف و اظهار موردنظر در این داستان استفاده کرده­ است. به‌علاوه، بر اساس نتایج آزمون خی­‌دو، بین بسامد کاربرد مؤلفه‌های اصلی بررسی‌شده در قیاس با یکدیگر و نیز، بین زیرمؤلفه‌های مربوط به هر مؤلفۀ اصلی‌ رابطه­‌ا­ی معنادار وجود دارد. تحلیل نتایج مؤلفه‌های حذف نشان می‌دهد که شاعر تمایلی به بازنمایی کارگزاران اجتماعی به‌صورت پنهان ندارد. همچنین، نتایج مؤلفه‌های موردبررسی اظهار نشان می­‌دهند که شاعر با به‌کارگیری زیرمؤلفۀ ارزش­‌دهی مثبت و منفعل‌­سازی تأثیرپذیر مستقیم سعی دارد کارگزاران اجتماعی را اثرگذار و دارای ارزش مثبت بازنمایی کند. به­‌علاوه، در بسیاری از جملات کارگزاران اجتماعی از طریق ارجاع به گفته‌ها، ویژگی‌های ظاهری و یا به‌کارگیری استعاره‌ها و تشبیهات بازنمایی می‌شوند.