فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آلودگی محیط‌‌زیست شهری به عناصر سنگین باعث ایجاد تغییرات نامطلوب در ویژگی‌‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی منابع اصلی حیات شامل آب، هوا و خاک می‌‌گردد. این‌ پژوهش ‌با ‌هدف ‌تهیه ‌نقشه‌ توزیع‌ مکانی ‌غلظت‌ فلزات ‌سنگین مس، روی، سرب و کادمیوم و بررسی میزان خطرات اکولوژیکی و محیط‌‌‌زیستی حاصل از این آلاینده‌‌ها به کمک شاخص‌‌هایmCd ،Igeo ، RI و  Cf در شهر زاهدان ‌انجام‌ شده ‌است. در این مطالعه ‌با‌ استفاده ‌از ‌روش ‌نمونه‌برداری ‌سیستماتیک ‌تصادفی‌ 90 نمونه‌ گرد‌‌وغبار ریزشی ‌جمع‌آوری ‌گردید ‌و ‌غلظت ‌این ‌فلزات، ‌در‌ آنها ‌اندازه‌گیری ‌شد. به‌‌‌منظور ‌مدل‌سازی ‌تغییرات‌ مکانی ‌غلظت ‌فلزات‌ سنگین، ‌از ‌روش کریجینگ در ‌محیط ArcGIS بهره‌ گرفته ‌شد. نتایج حاصل از اندازه‌‌گیری غلظت فلزات سنگین نشان داد که بیشترین میانگین غلظت مربوط به سرب 51/270 میلی‌‌گرم بر کیلوگرم و کمترین میانگین غلظت مربوط به کادمیوم 74/20 میلی‌‌گرم بر کیلوگرم می‌‌باشد. همچنین مقدار میانگین غلظت عناصر سرب و کادمیوم بیشتر از حد استاندارد آن در خاک بود. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد  که بین عنصر روی و کادمیوم همبستگی معنی‌‌داری وجود دارد. بر اساس مقادیر مربوط به شاخص ضریب آلودگی و شاخص خطر بالقوه محیط‌‌‌‌زیستی، فلزات مس و روی در محدوده آلودگی کم، سرب در محدوده آلودگی زیاد و کادمیوم در محدوده آلودگی بسیار زیاد قرار دارند. شاخص زمین‌‌‌‌انباشت نیز کلاس آلودگی متوسط برای کادمیوم و کلاس آلودگی بالایی برای عناصر مس، سرب و روی نشان داد. بر اساس نقشه‌‌های توزیع مکانی، غلظت فلزات در نواحی مرکز شهر و جاده‌‌های اصلی بیشترین مقدار را داشت که نقش فعالیت‌‌های انسانی در توزیع این عناصر را نشان می‌‌دهد.