تحلیل فضایی کیفیت هوای شهر تهران با تأکید بر ذرات معلق (PM10 و PM2.5)
نویسندگان
1 دانشیار گروه آب و هواشناسی، دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشجوی دکتری گروه آب و هواشناسی، دانشگاه شهید بهشتی
3 دانشیار گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز
doi
10.22111/jneh.2021.37338.1759چکیده
امروزه هوای بسیاری از شهرهای ایران بهویژه کلانشهرها با جمعیت بالا، از کیفیت مطلوبی برخوردار نمیباشند که این کیفیت نامطلوب بهدلیل وجود منابع متعدد آلاینده از قبیل خودروها، صنایع، وسایل گرمایشی، فعالیتهای ساختمانی و تجاری طی چند دهه اخیر میباشد و نگرانیهای بسیاری را در پی داشته است. بنابراین، پایش آلایندههای هوا و بررسی تغییرات مکانی و فصلی آنها اهمیت ویژهای دارد. هدف از این پژوهش ارزیابى کیفیت هوا و بررسی تغییرات فصلی و مکانی ذرات معلق (PM10 و PM2.5) در شهر تهران میباشد. در این پژوهش، از شاخص AQI برای تعیین کیفیت هوای شهر تهران و معرفی آلاینده مسئول استفاده شده است. به منظور بررسی تغییرات ذرات معلق (PM10 و PM2.5) در مقیاس های فصلی و مکانی دادههای ایستگاههای آلودگیسنجی (18 ایستگاه) شرکت کنترل کیفیت هوا طی 1397 و 98 مورداستفاده قرار گرفت. دادهها با استفاده از نرمافزارهای matlab و Excel و SPSS، تحلیل و نتایج حاصل از تحلیلهای آماری توزیع آلایندهها در مقیاسهای فصلی و مکانی با نرمافزار Arc Gis با تابع تحلیلی درونیابی فاصله معکوس (IDW) بهصورت نقشهها، جداول و نمودارها تهیه و ترسیم شده است. نتایج نشان داد سال 97 حدود 8/83 درصد در شرایط مطلوب و تنها 2/16 درصد در شرایط نامطلوب قرار دارد. اما در سال 98 حدود 4/76 درصد در شرایط مطلوب و 6/23 درصد در شرایط نامطلوب قرار دارد که علت آن تغییرات میزان بارش و سرعت باد در سال 97 و 98 بوده است. بالاترین غلظت فصلی ذرات معلق (PM10) و (PM2.5) را بهترتیب فصل تابستان و زمستان و کمترین غلظت فصلی هر دو آلاینده مربوط به فصل بهار میباشد. همچنین نتایج حاصل از درونیابی فاصله معکوس (IDW) نشان داد که مناطق غربی، جنوبی و مرکزی شهر تهران بیشتر از سایر مناطق درگیر ذرات معلق (PM10 , PM2.5) میباشند.