تحلیل فضایی کیفیت هوای شهر تهران با تأکید بر ذرات معلق (PM10 و PM2.5)

نویسندگان

1 دانشیار گروه آب و هواشناسی، دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشجوی دکتری گروه آب و هواشناسی، دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشیار گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز

doi
10.22111/jneh.2021.37338.1759
چکیده

امروزه هوای بسیاری از شهر­های ایران به­ویژه کلان­شهر­ها با جمعیت بالا، از کیفیت مطلوبی برخوردار نمی‌باشند که این کیفیت نامطلوب به­دلیل وجود منابع متعدد آلاینده از قبیل خودرو­ها، صنایع، وسایل گرمایشی، فعالیت­های ساختمانی و تجاری طی چند دهه اخیر می­باشد و نگرانی­های بسیاری را در پی داشته است. بنابراین، پایش آلاینده­های هوا و بررسی تغییرات مکانی و فصلی آن­ها اهمیت ویژه‌ای دارد. هدف از این پژوهش ارزیابى کیفیت هوا و بررسی تغییرات فصلی و مکانی ذرات معلق (PM10 و PM2.5) در شهر تهران می­باشد. در این پژوهش، از شاخص AQI برای تعیین کیفیت هوای شهر تهران و معرفی آلاینده مسئول استفاده شده است. به­ منظور بررسی تغییرات ذرات معلق (PM10 و PM2.5) در مقیاس های فصلی و مکانی داده­های ایستگاه­های آلودگی­سنجی (18 ایستگاه) شرکت کنترل کیفیت هوا طی 1397  و 98 مورداستفاده قرار گرفت. داده­ها با استفاده از نرم­افزارهای  matlab و Excel و SPSS، تحلیل و نتایج حاصل از تحلیل­های آماری توزیع آلاینده­ها در مقیاس­های فصلی و مکانی با نرم­افزار Arc Gis با تابع تحلیلی درون­یابی فاصله معکوس (IDW) به­صورت نقشه­ها، جداول و نمودار­ها تهیه و ترسیم شده است. نتایج نشان داد سال 97 حدود  8/83 درصد در شرایط مطلوب و تنها 2/16 درصد در شرایط نا­مطلوب قرار دارد. اما در سال 98 حدود 4/76 درصد در شرایط مطلوب و 6/23 درصد در شرایط نامطلوب قرار دارد که علت آن تغییرات میزان بارش و سرعت باد در سال 97 و 98 بوده است. بالاترین غلظت فصلی ذرات معلق (PM10) و (PM2.5) را به­ترتیب فصل تابستان و زمستان و کمترین غلظت فصلی هر دو آلاینده مربوط به فصل بهار می­باشد. همچنین نتایج حاصل از درون­یابی فاصله معکوس (IDW) نشان داد که مناطق غربی، جنوبی و مرکزی شهر تهران بیشتر از سایر مناطق درگیر ذرات معلق (PM10 , PM2.5) می‌باشند.

کلیدواژه‌ها