فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بارش به‌‌عنوان مهم‌‌ترین مشخصه اقلیمی هر منطقه است. این مشخصه اقلیمی جز نوسانی‌‌ترین متغیرهای اقلیمی است که بر منابع آب  منطقه به‌‌طور جدی ﺗﺄثیرگذار است. این مسئله به‌‌ویژه در ایران با بارش متوسط بیش ‌‌از 250 میلی‌‌متر، اهمیت دارد. هدف این مطالعه تحلیل بارش‌‌های سنگین حوضه کرخه و دز با استفاده از روش‌‌های آماری است. بدین منظور از داده‌‌های بارشی 14 ایستگاه سینوپتیکی و باران‌‌سنجی بازه زمانی 60 ساله (2019 – 1959) استفاده شد. جهت نیل به اهداف پژوهش، ابتدا با استفاده از تابع توزیع احتمالاتی حد نهایی تیپ 1 (گامبل)، آستانه بارش سنگین هر ایستگاه مشخص شد. آنگاه برای شناسایی روندهای یکنواخت و نایکنواخت موجود در سری زمانی بیشینه بارش‌‌های روزانه و مجموع بارش سالانه از روش گرافیکی  ITA و آزمون ناپارامتری من- کندال استفاده شد. نتایج به‌‌دست‌‌آمده از آستانه‌‌های بارش سنگین مشخص شد. به‌‌طور متوسط بارش بیش از 7/40 میلی‌‌متر در حوضه کرخه و متوسط بارش بیش از 47 میلی‌‌متر در حوضه دز به‌‌عنوان بارش سنگین محسوب می‌‌شوند. تعداد روزهای بارش سنگین حوضه کرخه متوسط 118 روز و حوضه دز 81 روز است. آستانه سیلاب‌‌خیزی حوضه کرخه کمتر از حوضه دز است. بنابراین بارش‌‌های کرخه ناگهانی‌‌تر و نامنظم‌‌تر رخ می‌‌دهد، درحالی‌‌ بارش‌‌های حوضه دز از سری‌‌های زمانی به‌‌هنجارتری برخوردار است. در نتیجه حوضه کرخه ازنظر افزایش بارش‌‌های سنگین منجر به سیلاب آسیب‌‌پذیرتر از حوضه دز است. نتایج حاصل از کاربرد آزمون من - کندال و ITA نشان داد آزمون من - کندال تنها قادر به شناسایی روندهای یکنواخت در سری‌‌های زمانی هستند، چنان‌‌که مزیت روش ITA این است علاوه بر روندهای یکنواخت، قادر است روندهای پنهان و داخلی را در سری‌‌های زمانی شناسایی کند. برای نمونه اگرچه آزمون من - کندال روند مشخصی برای بارش‌‌های بیشینه ایستگاه خرم‌‌آباد نشان نداد، ولی آزمون ITA روندهای پنهان و نایکنواخت این ایستگاه کشف و شناسایی کرد.