ارائه مدل ترکیبی مکانمبنا جهت پهنهبندی خطر سیلاب (منطقه مورد مطالعه: شهرستان مانه و سملقان)
نویسندگان
1 استادیار دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شاهرود
2 استادیار دانشکده مهندسی نقشهبرداری و اطلاعات مکانی دانشگاه تهران.
3 کارشناسی ارشد مهندسی سیستمهای اطلاعات مکانی، دانشکده مهندسی نقشهبرداری و اطلاعات مکانی، دانشگاه تهران
4 کارشناسی ارشد مهندسی سیستمهای اطلاعات مکانی، دانشکده مهندسی نقشهبرداری و اطلاعات مکانی، دانشگاه تهران
doi
10.22111/jneh.2021.36392.1724چکیده
با توجه به بالا رفتن وقوع سیلاب مخصوصاً در سطح شهرها و به وجود آمدن خطرات جانی، مالی و محیط زیستی ناشی از افزایش آن، پهنهبندی مناطق سیلخیز از اهمیت بالایی برخوردار است. لذا در این تحقیق سعی شد مناطق وقوع سیلاب به کمک تعیین معیارهای مؤثر پهنهبندی شود. معیارهای مورد استفاده در این تحقیق شامل شاخص فورنیه اصلاح شده، شاخص موقعیت توپوگرافی، منحنی رواناب، جریان تجمعی، شیب، مدل رقومی ارتفاعی، شاخص رطوبت توپوگرافی، فاصله قائم تا رواناب، فاصله افقی تا رواناب و شاخص نرمال شده تفاوت پوشش گیاهی است. نوآوری این مطالعه ارائه روش ترکیبی جدید برای تعیین معیارهای موثر در پهنهبندی خطر سیل (شهرستان مانه و سملقان) است. در این راستا از ترکیب رگرسیون وزندار جغرافیایی (هستههای گوسین و مکعبی سهگانه) و الگوریتم بهینهسازی ازدحام ذرات گسسته استفاده گردید. روش ترکیبی پیشنهادی مناسب برای مسائل رگرسیون مکانی است، زیرا این روش با دو خواص منحصر به فرد دادههای مکانی یعنی خودهمبستگی مکانی و ناایستایی مکانی سازگار است. بهترین مقدار تابع برازش (1-R2) برای هستههای گوسین و مکعبی سهگانه به ترتیب 0745/0 و 0022/0 به دست آمد که نشاندهنده سازگاری بالای هسته مکعبی سهگانه نسبت به هسته گوسین با معیارهای مؤثر است. همچنین مشخص شد که معیارهای به کار برده شده تأثیر قابل توجهی بر میزان سیلخیزی در منطقه موردمطالعه دارند.