پیامد بحران تاب‌آوری اکولوژیک و پدیده فرسایش دلبستگی مکانی نمونه پژوهی: جمعیت جوان 15 تا 19 ساله شهر زابل

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 استادیار گروه علوم جغرافیا، دانشگاه زابل

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه سیستان بلوچستان

4 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان

doi
10.22111/jneh.2021.36147.1720
چکیده

زابل به مثابه گره فضائی ناحیه سیستان، با دو پدیده خشکسالی و گردوغبار مواجه است. که  سبب بحران تاب‌آوری اکولوژیک گردیده و رضایت از زندگی را به شدت کاهش داده است. چرا که رابطه انسان و محیط از تعادل، تحمل‌پذیری و سازگاری، خارج و پدیده «فرسایش دلبستگی‌مکانی» رخنمون یافته است. این پژوهش، کاربردی، توصیفی-تحلیلی، پیمایشی با نمونه‌برداری تصادفی‌دو‌مرحله‌ای است. جامعه هدف، جوانان 15 تا 19ساله زابل (با حجم نمونه432 واحد) می‌باشد. از مدلهای کولموگروف-‌اسمیرنوف، تست‌نشانه، کروسکال‌والیس، اسپیرمن، فی، جدول‌‌متقاطع، Vکرامرز و U من‌ویتنی بهره‌گیری شده است. زابل برپایه تحلیل آمار 40 ساله(2005-1966)، با «حداکثر‌میانگین سرعت‌باد، معادل 56/5  متردرثانیه » و داشتن 68درصد روزهای با گردوغبار بالای حداستاندارد در سال 1390، همچنین داشتن رتبه‌اول در شدت طوفان (معادل 107 روز در وضعیت خیلی‌خطرناک) و تبدیل عرصه 450 هزار هکتاری بستر هامون به کانون تولید گرد و غبار و افزایش مراجعات، بستری و مرگ و میر ناشی از بیماری تنفسی با بحران تاب‌آوری اکولوژیک مواجه است. طبق‌یافته‌ها، 64درصد جوانان مورد مطالعه، وضعیت گردوغبار 22 سال گذشته را «بد تا وحشتناک» می‌دانند. همچنین 62درصد زنان  و 43درصد مردان آسایش و کیفیت‌زندگی‌شان را «بد تا وحشتناک» می‌دانند. وانگهی 68 درصد پاسخگویان گفته‌اند رضایت فرزندان‌خانواده از اقامت در زابل، «کم تا هیچ» می‌باشد. 44درصد پاسخگویان هیچ امیدی به آینده ‌هیرمند و هامون ندارند. معنی‌داری این یافته ها  با خطای ۰/۰۰۰  تایید شدند. بحران تاب‌آوری اکولوژیک، سبب رخنمون یافتن«پدیده فرسایش دلبستگی‌مکانی» و پیامدهای خسارت‌بار اجتماعی‌- روانشناختی گردیده است. کاهش احساس مثبت به مکان، عدم ارتبـاط نزدیــک و عدم تمایل به سرمایه‌گذاری، بی‌تردید سبب کاهش انگیزه، کاهش مسئولیت‌پذیری برای ارتقای وضعیت شهر و ناحیه، کاهش آمادگی برای مشارکت، نبود نظارت و به ویژه کاهش فداکاری برای توسعه محله، شهر و ناحیه می‌‌شود.